hineni

hineni

Hier ben ik: hineni

Het sloeg in als een bom. Ik schreef er zelfs een gedicht over (ik ben geen dichter hè?). In de 1e serie ‘Break out tijdens lock down’ gingen we er dieper op in. Met 50 mensen tegelijk. Je kunt de opname bekijken en mooier nog: de oefening meedoen. Ontdek waar jij bent.

hineni

hineni

Rake Vragen app

In de planning

De opname komt uit een serie online meetings die ik tijdens de 2e lock down gestart ben. Behalve het vaste aanbod organiseer ik regelmatig eenmalige events, die direct een antwoord zijn op wat er op dat moment speelt in de onderstroom van onze maatschappij. Check de kalender voor het actuele aanbod.

VeldWerk

VeldWerk

VeldWerk webinar

Deze video is een de opname van een webinar dat ik op 23 oktober 2020 gegeven heb. Het webinar was onderdeel van een serie naar het gelijknamige boek. VeldWerk is een uitgave van Uitgeverij Het Noorderlicht met 48 verschillende formats voor opstellingen. Rake Vragen ontbreekt uiteraard niet.

veldwerk

Veld werk

Het boek was een supergaaf project: met 32 collega’s uit hetzelfde werkveld, samen iets maken dat een uitnodiging is aan andere collega’s om te proberen en te verkennen. De serie webinars hebben deze zelfde vibe in zich. Ik ben trots dat ik hier deel van ben.

De onderstroom

De onderstroom

 

De onderstroom uitgelegd 

de onderstroom

Antwoord op een vraag

Ik kreeg een mail me de vraag ‘wat is de onderstroom nou eigenlijk en hoe kun je die bereiken?’. Ik vond het een goede vraag. De onderstroom is een van die begrippen uit systemisch werk die ik meer voel dan dat ik ze weet. Hetzelfde heb ik bij ‘leidend principe’ en ‘gewetens’. Dat voelen dat vraagt vlieguren in deze kennis. 

Ik weet ook zo goed hoe irritant ik het vond toen ik net begon met de kennis te leren, dat niemand de moeite leek te nemen om me op weg te helpen met goede beschrijvingen. 

Hier is het antwoord op de mail:

In systemisch werk ga je op zoek naar de verborgen informatie over hoe verbindingen lopen. Want als die verbindingen goed geregeld zijn, dan laat zich dat op de bovenstroom zien als succes, overvloed en gezondheid vanzelf op je pad. Zijn die verbindingen niet goed geregeld, dan wordt het ploeteren. Je merkt dan dat je hard werkt, ontzettend je best doet maar eigenlijk niet echt vooruit komt. Op de onderstroom zit er iets knel.

Informatie uit de onderstroom

De manier van informatie krijgen uit de onderstroom is heel anders dan in de bovenstroom. In de bovenstroom moet je het vooral goed snappen, je hersens gebruiken, een goede analyse maken. Op de onderstroom gaat het over verbindingen, dan heb je niets aan dit soort slimmigheid. Je moet bereid en beschikbaar zijn om fenomenologisch waar te nemen. Dat betekent: waarnemen zoals het zich laat zien, zonder interpretatie of vervorming.

Manieren om de onderstroom te bereiken

  • Zorg dat je innerlijke staat is van niet-hoeven-weten. Je hoeft niet precies te weten hoe iets in elkaar zit. Je hoeft het niet te snappen, je hoeft het ook niet te herkennen. Dit maakt je ontvankelijk voor onderstroom informatie.
  • Zet je lichaam aan. Informatie uit de onderstroom is te herkennen aan veranderingen in je lichaam: je krijgt kippenvel, je merkt dat het warm krijgt of je houdt je adem in. Als je op zoek gaat naar informatie uit de onderstroom dan let je heel goed op veranderingen in je lichaam. Je geeft de veranderingen betekenis door je af te vragen: ‘waar reageer ik op dat ik dit nu waarneem?’
  • Maak van alles wat je doet een uitnodiging. Iedere vraag die je stelt, iedere suggestie die je doet, iedere vorm die je aanbiedt heeft het karakter van een uitnodiging. Hiermee maak je het niet-fysieke deel van de ruimte waarin je kunt werken zo groot mogelijk en ben je beschikbaar om alle verbindingen waar te nemen.

Deze drie manieren kun je tegelijkertijd inzetten. Wil je ze oefenen? Begin dan met een van deze manieren en voeg de andere later één voor één toe.

 

de onderstroom

Weg met de onderstroom

Het begrip ‘onderstroom’ gebruik ik eigenlijk steeds minder. Dat komt omdat het te veel de associatie oproept met de bovenstroom. Alsof het tegengestelden zijn in plaats van dat het complementair is. Ik houd niet vast aan wat ik denk dat ik weet. Dat zit ook in het Praktijk Programma.

In systemisch werk ga je op zoek naar de verborgen informatie over hoe verbindingen lopen. Want als die verbindingen goed geregeld zijn, dan laat zich dat op de bovenstroom zien als succes, overvloed en gezondheid vanzelf op je pad. Zijn die verbindingen niet goed geregeld, dan wordt het ploeteren.

Je merkt dan dat je hard werkt, ontzettend je best doet maar eigenlijk niet echt vooruit komt. Op de onderstroom zit er iets knel. Informatie uit de onderstroom De manier van informatie krijgen uit de onderstroom is heel anders dan in de bovenstroom. In de bovenstroom moet je het vooral goed snappen, je hersens gebruiken, een goede analyse maken.

Op de onderstroom gaat het over verbindingen, dan heb je niets aan dit soort slimmigheid. Je moet bereid en beschikbaar zijn om fenomenologisch waar te nemen. Dat betekent: waarnemen zoals het zich laat zien, zonder interpretatie of vervorming.

De bron

De bron

Mag dit interview

een uitnodiging zijn? 

bevrijden

bevrijden

de bron

Artikel in magazine School van Coaching

Ik werd geïnterviewd voor een artikel in het magazine van de School voor Coaching 2020. Mijn ervaringen met dit soort interviews zijn niet zo heel goed. Daarom wilde ik graag dat het interview een uitnodiging zou zijn. Een uitnodiging om samen te verkennen. Oordeel zelf hoe het gelukt is.

(geschreven door Vanessa Luyten)

‘Mag dit interview een uitnodiging zijn?’, vraagt ze. Aan het woord Siets Bakker: ondernemer, organisatieadviseur, systemisch coach en auteur van het boek en spel Rake Vragen. Siets voelt aan als iemand met diepgang, praktische expertise en een warme persoonlijkheid. Stoppen met hard werken om problemen op te lossen, is waar ze voor staat. ‘Zoek naar de reden waarom het probleem een goede oplossing is’, zegt ze. ‘Vind wat er vastzit.’ Rake Vragen zijn de duwtjes die je weer in beweging brengen.

Siets, hoe breng jij wanneer het vastzit weer beweging in je leven of je werk?

‘In je werk en je leven kun je meer bereiken wanneer je stopt met proberen. Ik ben zelf gestopt met plannen, want met plannen ga ik mezelf overtuigen. Ik werk vanuit de beweging die er al is. Alles wat niet door mensen is uitgevonden, beweegt. De aarde beweegt, atomen en moleculen doen dat ook. Beweging is natuurlijk, stilstand niet. Beweging kun je alleen niet voelen als je iets heel erg graag wilt. Via willen komt namelijk de kracht van het ego: moeten en trauma zijn bijvoorbeeld verschillende vormen van stilstand.

De eerste stap is altijd onderzoek: waar zit het vast, wat ben je gaan geloven over jezelf? ‘Ik ben vroeger gepest’, is een vorm van vastzetten. Je ziet het ook in het lichaam: hoe mensen spreken, bewegen en ademen. Als coach breng ik mezelf op een plek waar ik niets vastzet, waar het me onverschillig laat wat er gebeurt. Dan ben ik innerlijk in een staat van beweging. Ga bij een probleem op zoek naar waar de beweging is gestopt. Als je het niet belemmert, stroomt het vanzelf.’

Kun je hier een voorbeeld van geven?

‘Een team dat ik begeleidde, moest een moeilijk besluit nemen en daardoor stonden ze stil. Als ik naar hen keek, zag ik allemaal slimme, ervaren vakmensen. De vraag die ik stelde, was: ‘Waar is het gestopt? Is het ooit anders geweest?’ Iemand zei toen: ‘In 2007 was het anders.’ Het werd stil. Ze hadden nooit stilgestaan bij het trauma. Toen ze onderling in verbinding kwamen, ontstond er beweging.’

Hoe blijf je fris kijken?

‘Laat je leiden door iets dat groter is dan jezelf. Ik begin met een soort van frame. Ik wil bijvoorbeeld een opleiding aanbieden en ga dan fantaseren. Als een kitten ga ik spelen met het idee en ik ga pas tot actie over wanneer er een impuls komt. Ik was een tijd geleden op reis naar Denemarken toen ik op een ochtend plots wakker werd met het verlangen om mensen uit te nodigen. In anderhalf uur tijd had ik alles geregeld; na tweeënzeventig uur zat de opleiding vol.

Als ik iets in mijn agenda zet, komt het uit een andere bron; als ik wacht op een impuls, laat ik me leiden door iets dat groter is dan ikzelf. Ik ben dan in verbinding met dat ‘grotere’ en gebruik mijn ‘antenne’ om informatie te verkrijgen. Soms werkt deze antenne bij iemand niet (goed) meer door ervaringen in zijn of haar leven of doordat iemand ooit besloten heeft, omwille van een (destijds) goede reden, die antenne niet te gebruiken.

Hoe tap ik van de bron? Wanneer je in de beweging bent, zegt hoe je gisteren was niets over het nu. Alles wat je bedenkt, is dus altijd een reflectie van gisteren. Als er geen impuls komt, ga ik gewoon iets anders doen. Ik heb héél veel ideeën en ben altijd beschikbaar om ze te ontvangen. Ik wil zoveel mogelijk Rake Vragen deze wereld in sturen. Alle energie die vastgezet is, wil ik op mijn manier loskrijgen. Vooraf weet je niet waar je uitkomt. Ik heb zelf een enorme manifestatiekracht.

Zo wilde ik in 2020 meer internationaal werk gaan doen. Ik zeg nu niet: ‘Ik wil dit jaar vier keer een reis maken.’ Wel ga ik uitzoeken hoe ik het met mijn gezin kan regelen als ik weg ben. Manifestatiekracht zit in het niet-specifiek maken, dat is veel krachtiger en duurzamer. Alle onzekerheden vallen dan weg.’

Hoe werkt Rake Vragen?

Er zitten meerdere lagen in. De eerste laag gaat over de vorm: wat is de beste vraag?

De tweede laag gaat over het doorhebben van de methode. Ik weet dat mensen de methode doorhebben als het niet meer over de vraag of het antwoord gaat.

En de derde laag gaat over een manier van denken, waarnemen – die is filosofisch. Healing, reading en meditatie brengen je allemaal in contact met dezelfde bron. Die heb ik niet zelf uitgevonden.

Rake Vragen zijn vaak heel direct en leiden je voorbij het zichtbare. Als steller van dit soort vragen moet je het risico durven nemen dat je gesprekspartner je niet aardig meer vindt. Het is belangrijk dat je dan bij jezelf kunt blijven. Soms is losmaken pijnlijk. Er bestaat heel veel informatie die onzichtbaar is, maar dat betekent niet dat die niet bestaat. Een Rake Vraag richt zich op dat wat je niet weet of kunt waarnemen. Het allerbelangrijkste is eigenlijk de kwaliteit van jouw aanwezigheid.

Een Rake Vraag begint niet met de vraag, maar met het kader dat je schept – de bedding die je neerzet. Vraag jezelf eens af: voor hoeveel procent ben je aanwezig? Wat zou er gebeuren als je meer of minder aanwezig bent? Als je bijvoorbeeld tijdens een bespreking voortdurend op je telefoon kijkt, ben je niet aanwezig. Je kunt je aanwezigheid bewust verhogen.’

In welke mate heb je in verbinding met de bron nog vertrouwen nodig?

Vertrouwen heb je nodig als je een plan hebt. Als niets hoeft en als ik mezelf als coach en trainer naar een plek breng waar niets hoeft, maakt het allemaal niet zoveel uit. Het meeste werk zit in: wat doe ik met mezelf? Ik zeg vaak tegen de coachee: ‘Dit is mijn tarief. Ik ben niet verantwoordelijk voor de uitkomst. Als je niet tevreden bent, betaal je niet.’ Zo wordt het makkelijker voor mezelf.

Ik hoop natuurlijk dat het een leuke ontmoeting wordt, maar het ergste dat er kan gebeuren, is dat ik tijd besteed en niets verdien. Op het moment dat je pusht en wilt, zet je het vast. Als je iets uitnodigend maakt, kan alles er zijn. Ook dat waar je bang voor bent. Hoe verhoud jij je ertoe? Dit is wat ik weet, wat weet jij?’

Hoe ben je gekomen waar je nu staat?

‘Ik heb erg vastgezeten op de plek en in het gezin waarin ik ben opgegroeid. Ik had altijd het gevoel dat er weinig ruimte was. Ik ben opgegroeid in een dorp en de mensen die er wonen, vinden dit het mooiste dorp dat er bestaat. Maar ik dacht: ik heb de rest van de wereld niet gezien.

Ik zie mijn vader nog zitten in zijn stoel, moe van het werk, terwijl mijn moeder zei: ‘Nog twee weken, dan is het bouwvak.’ Ik moet een jaar of negen à tien geweest zijn toen ik dacht: dat wil ik later echt niet; het moet anders kunnen. In mijn jeugd heb ik een innerlijk besluit genomen. Rake Vragen is dus niet iets dat is voortgekomen uit een plan – het is ontstaan.

Soms verwondert het me nog steeds hoe ik werk en leef. Alle elementen in mijn leven hebben geleid tot Rake Vragen. Ieder ingrediënt is onmisbaar. Ik zet bij mezelf niets dicht.

Ik leef mijn droom. Ik ben een vrouw van 46 en ik doe alleen wat ik leuk vind. Had je me dit als tiener verteld, had ik het nooit geloofd. Ik ben intens gelukkig. Door Rake Vragen maak je zoveel energie los. Wanneer je niets vast hoeft te houden en alle kennis beschikbaar is, word je zo blij.

In december gaf ik een demo tijdens een training in Australië. Er was een dame die zei: ‘Ik wil graag financieel scheiden van mijn man.’ In haar hart was ze al gescheiden, maar nog niet in het leven. We voerden hierover een groepsgesprek en de meeste mensen waren geneigd om te vragen: wat is je plan? Ik wilde juist ruimte geven aan haar proces. Door haar bewust bewegingsruimte te geven, zei ze na afloop: ‘Wat heerlijk dat het niet helemaal dicht is.’’

de bron

Je droom leven

Hoe zit het bij jou? Leef jij je droom? Soms twijfel ik ook hoor: wat stelt het eigenlijk allemaal voor? Van de week nog. Tot er maar liefst 2 mails uit de lucht kwamen vallen van eerdere deelnemers. Om me te bedanken over alles wat hun deelname gebracht had. Lifechanging.

de bron de bron de bron de bron de bron de bron de bron de bron de bron de bron de bron de bron de bron

Spiegelbeeld

Spiegelbeeld

Verrijk je

dagelijkse spiritualiteit

met Rake Vragen

Spiegelbeeld

spiegelbeeld

spiegelbeeld

Artikel in spiritueel tijdschrift Spiegelbeeld

Mijn vader is behoorlijk dyslectisch, ik heb er al eens eerder over geschreven. Althans, zo noemen we het. Volgens mij heeft hij gewoon te weinig jaren op school kunnen zitten. In de omstandigheden waarin hij opgroeide was er te kort aan alles. Nu, in de laatste fase van zijn leven, gelooft hij meer dan ooit in overvloed. Dat geloof is deels geïnspireerd door zijn abonnement op Spiegelbeeld. Een spiritueel tijdschrift, een die hij van voor tot achter spelt.

Je kunt je voorstellen hoe trots ik was dat ik juist in dát tijdschrift een artikel mocht schrijven. Het thema was ‘vertrouwen’.

Verrijk je eigen dagelijkse spiritualiteit met vragen. Met Rake Vragen. Door dit soort vragen te stellen, ben je direct in verbinding met het grotere geheel. Je hebt het niet meer over de problemen zelf maar over de betekenis van problemen. De vragen uitnodigen uit om voorbij te gaan aan het zichtbare. Het is niet heel moeilijk om dit soort vragen te stellen, aan jezelf of aan een ander. In dit artikel lees je de basiselementen.

Brug

Het ‘zichtbare is wat je in het dagelijks leven waarneemt. Dat wat anderen ook kunnen waarnemen, zoals feiten en gebeurtenissen. Soms wordt dit ook wel de ‘bovenstroom’ genoemd.

‘Voorbij het zichtbare’ is wat je waarneemt met innerlijke antenne, dus niet met je ogen of oren. De ‘onderstroom’ wordt het ook wel eens genoemd. Het gaat om die informatie die niet wetenschappelijk te bewijzen is maar wel bestaat. Bij systemische opstellingen wordt juist die informatie, uit voorbij het zichtbare, bewust en communiceerbaar gemaakt. Opstellingen brengen vaak grote, blijvende doorbraken bij deelnemers doordat informatie bewust geworden is.

Dezelfde kennis die een begeleider van op een opstelling gebruikt is óók in een heel andere vorm toe te passen: in het stellen van vragen.

Daar

Opstellingen zijn als vorm misschien wel een van de meest breed geaccepteerde vorm in de dagelijkse spirituele praktijk. Je kunt niet ‘tegen’ een opstelling zijn of ‘niet geloven’ in wat zich laat zien en wat je zelf ervaart.

Er zijn veel manieren om toegang tot die informatie te krijgen: via mediums, stenen, pendelen, tarot, meditaties, noem maar op. Opstellingen is van al deze manieren een van de meest breed geaccepteerde vormen geworden. Dat zou kunnen komen doordat ieder die deel is van de opstelling of daar toeschouwer van is, de informatie zelf, in hun eigen lichaam kan voelen.

Een goede begeleider van opstellingen stuurt niet op inhoud maar maakt door zijn presenceeen holding spacevoor de opstelling. De voedingsbron van een opstelling wordt systemisch werk genoemd.

Systemisch, energetisch, spiritueel of hoe je het ook noemt: het zijn verschillende woorden die hetzelfde vertellen. Namelijk dat er een werkelijkheid onze gebruikelijke 2D waarneming is. Om de notie aan te geven dat er nog veel meer informatie beschikbaar is. En dat er een universele logica is die alles overstijgt.

Hier

In systemisch werk wordt die universele logica als volgt geformuleerd:

  • Een deel is altijd onderdeel van een groter geheel
  • Delen zijn onbewust trouw aan eerdere delen en het grotere geheel
  • De grenzen van tijd en ruimte bestaan niet

Een deel wordt in systemisch werk een ‘systeem’ genoemd. Een systeem kan vele dingen zijn: jij bent een systeem, de plaats waar je woont is een systeem, de lezers van Spiegelbeeld vormen een systeem. Ieder systeem is deel van een groter geheel, van een groter systeem. Jij behoort tot een familie, je woonplaats behoort tot een regio en een land en de lezers van Spiegelbeeld behoren tot het systeem van mensen die geinteresseerd zijn in spiritualiteit. Vanuit die verbondenheid met een groter geheel, stroomt er energie met informatie van en naar de delen. Als die uitwisseling niet kan plaatsvinden, sterft het deel als het ware af. Mensen worden ziek, familieleden verbreken contact en tijdschriften gaan failliet.

Hoe het nu met je is, is de optelsom van alles wat hiervoor geweest is. Van de tweede wereldoorlog, tot de keuze van je ouders voor elkaar en de voeding die jij jezelf geeft en alles wat daartussen zit. Het is als het ware wat je als thuis herkent. Hoe het ook was, hoe arm of rijk in liefde, veiligheid, kansen. Ieder is onbewust trouw aan wat thuis is. Thuis zelf is ook deel van een groter geheel. Zo is te verklaren dat hoogbejaarde Nazi’s in hun hart nog steeds die ideologie volgen, dat het pijn doet als kind als een van je ouders de ander negatief bejegent en waarom voedingsgewoontes zo sterk kunnen zijn. Ergens, instinctief, is het thuis.

Tijd en ruimte zijn constructen die we zelf als mensen gecreëerd hebben. Deze, en alle andere constructen, bestaan niet in het voorbij het zichtbare. Een trauma dat twee generaties terug ontstaan is, kan vandaag springlevend zijn. Niet meer bij diezelfde persoon, maar bij de nazaten. Zeker als ‘we het er niet meer over hebben’ dan is het trauma in voorbij het zichtbare, sterk aanwezig. Het veroorzaakt een soort gat.

Als er ergens in dat grotere geheel een gat is, dan kan het voorkomen dat jij, vanuit de trouw aan het deel waar jij uit voortkomt, dat gat gaat vullen. Onbewust. Onbedoeld. Vanuit liefde en trouw aan je herkomst. Deze trouw kent geen grenzen of houdbaarheidsdatum en kan dus generaties achter elkaar doorgegeven worden.

Systemische vragen (ook wel bekend als Rake Vragen) gaan over die universele logica: hoe zijn de verbindingen en uitwisseling tussen de delen en het grotere geheel? Waar zijn onbewuste loyaliteiten? Wat hoort waar?

Vragen

Vragen als vorm hebben een unieke en waardevolle eigenschap: je kunt namelijk áltijd een vraag stellen. Onafhankelijk van context en positie: een vraag stellen kan altijd. Met de kennis van systemen, en hoe systemen functioneren, kun je vragen stellen die zich richten op voorbij het zichtbare.

Vragen stellen die naar voorbij het zichtbare gaan, gaat in 3 simpele stappen:

stap 1

Het startpunt is dat je er expliciet vanuit gaat dat hoe het nu is, veroorzaakt kan worden door iets uit voorbij het zichtbare. Je weet het niet zeker maar je houdt er serieus rekening mee. Dit betekent ook dat je geen mening hebt over wat het ‘goede antwoord’ zou moeten zijn, of wat de ‘juiste richting’ is. Je weet namelijk niet wat er zich in voorbij het zichtbare, bevindt. Een wens of mening hebben, verzwakt de potentie van de vraag. Heb je toch een wens of mening en lukt het je niet je hiervan los te maken? Spreek dat dan hardop uit, het erkennen vermindert de kracht van de wens of mening.

stap 2

Je zorgt dat jij jezelf zó organiseert dat jij met je aandacht, energie, presence een context maakt waarin alles kan gebeuren. Zodat je vraag vol vertrouwen als het ware op reis kan gaan. Hoe beter je dit doet, hoe hoger jouw kwaliteit van aanwezigheid. Een hoge kwaliteit van aanwezigheid is een energetische uitnodiging aan de ander om het veld van het zichtbare te verlaten en zich open te stellen voor de informatie uit voorbij het zichtbare. Je bent helemaal aanwezig en tegelijkertijd trek jij jezelf een beetje terug. Want je wilt dat veld wat je maakt natuurlijk niet vullen met informatie uit jouw systemen, je wilt niet jouw trauma’s en dromen projecteren op de ander.

stap 3

Stel een vraag die niet voor jou is maar voor de ander. Dat doe je door onverschillig te zijn over het antwoord. Het maakt je niet uit wat het antwoord is, of er überhaupt een antwoord komt of in welke vorm. Het gaat je om het stellen van de vraag.

Tips

De algemene stelregel is dat je vragen niet gaan over feiten of gebeurtenissen. Die bevinden zich immers in het zichtbare.

Een tweede ontwerpregel voor dit soort vragen is dat ze kort zijn. Maak vragen die geen komma nodig hebben.

Voorbeelden

Vragen die je in vrijwel iedere situatie kunt stellen en die je direct naar voorbij het zichtbare brengen, onder voorwaarde dat jij als vraagsteller een hoge kwaliteit van aanwezigheid hebt, zijn:

  • Wie of wat wordt er niet gezien?
  • Voor wie of wat is dit een goede oplossing?
  • Bij wie of wat hoort dit werkelijk?

Samenvatting

Spiritualiteit, bewustzijn, het is deel van ons dagelijks leven. Het is tijd dat we met elkaar meer en meer vormen vinden en maken die we in ons dagelijks leven kunnen gebruiken. Zoals bijvoorbeeld de vragen die we stellen en de manier waarop we ze stellen. Vragen als brug tussen daar en hier.

Spiegelbeeld

Nuchter

Toen ik net startte als zelfstandig organisatie-adviseur vroeg ik me af wie ik eigenlijk was en wat mij anders maakte dan collega’s. De woorden die ik koos om mezelf te omschrijven waren ‘Nuchter, intelligent en vernieuwend’. Doodeng om dit in mijn mailhandtekening te zetten. Maar het klopte wel. Nog steeds trouwens. Ook in het Praktijk Programma Rake Vragen klinken deze begrippen door.

spiegelbeeld spiegelbeeld spiegelbeeld spiegelbeeld spiegelbeeld spiegelbeeld spiegelbeeld spiegelbeeld 

Definitie van systemisch werken

Definitie van systemisch werken

De definitie van systemisch werken

Nou ja, mijn huidige definitie. Het is gelukkig geen wetenschap dus de jouwe kan anders zijn en de mijne kan veranderen 😉 In de literatuur worden er ook heel andere definities gegeven. 

Ik daag je uit om jouw eigen definitie te maken! Hoe zou jij systemisch werken in laten we zeggen, maximaal 12 woorden omschrijven? 

Het is een geinige oefening die veel vertelt over jouw filter, waar je trouw aan bent en wat je van natuure gemakkelijk aandacht geeft. Net als bij mijn definitie. Als je het leuk vindt, kun je me jouw definitie sturen. Dan voeg ik die toe aan deze pagina.

Like, deel en abonneer!

YouTube strijdt samen met Google om de nummer 1 positie als zoekkanaal. Je helpt me dus enorm met de vindbaarheid van Rake Vragen als je de video liket (duimpje omhoog), deelt of je abonneert op mijn kanaal. Dankjewel alvast.

Directe link naar de video: https://youtu.be/6ju-KD4snQY

definitie van systemisch werken

definitie van systemisch werken

Rake Vragen app

Meer video’s!

Toen had ik de smaak te pakken. Ook in de Rake Vragen app zitten video’s. Met tips over hoe je app kunt gebruiken. En als ja je registreert, krijg je ook nog eens 5 instructievideo’s met achtergronden over Rake Vragen.

Rake Vragen app in appStore
Rake Vragen app Play Store
Rake Vragen app
Vandaag bevrijd ik mezelf

Vandaag bevrijd ik mezelf

Vandaag

bevrijd ik

mezelf

bevrijden

bevrijden

bevrijding

Blog op LinkedIn

Het lijkt wel een traditie te worden: rondom 4 en 5 mei wordt ik onrustig en dan komt er ineens een blog uit mijn toetsenbord die bij heel veel mensen resoneert. Zo ook tijdens het jubileumjaar van de bevrijding: 75 jaar vrijheid, zag ik overal staan. Ik voelde het alleen heel anders. Ik schreef er deze blog over die ik op LinkedIn plaatste.

Vandaag bevrijd ik mezelf

Vandaag neem ik mijn vrijheid weer terug. Ik wil me niet meer monddood voelen. Ik wil kunnen zeggen dat corona niet de enige ziekte is die er bestaat en dat ik altijd een hekel gehad heb aan dat levensgebeurtenissen ‘verslagen’ moeten worden, of ‘overwonnen’. Ik wil dat ik niet automatisch een vijand wordt als ik corona niet als vijand zie.

Ik wil kunnen zeggen dat het gemak waarmee een overheid haar burgers opsluit en wij daarnaar luisteren, me beangstigt. De keuze is misschien intelligent maar niet gehoord worden in het gesprek en uitgesloten worden is dom. De containers met glas ertussen zijn hele gezellige oplossingen om elkaar weer in de ogen te kunnen kijken maar wie heeft besloten dat het leven koste wat het kost, beschermd moest worden? Is dat niet eigenlijk een beetje sterven? Verzet via vragen.

De vragen die ik heb zijn nooit om gelijk te krijgen of om te overtuigen. Het zijn uitnodigingen om alles wat er is hardop te zeggen, het aan te kijken. Ik wil weer alle vragen hardop durven stellen. Waarom 75 jaar vrijheid vieren als dat niet meer kan?

Ik ben bereid en beschikbaar om alle vragen hardop te stellen en alle antwoorden te ontvangen.

Zo kijk ik het leven aan, zo ben ik vrij.

Bevrijding

Hoe zit het met jouw vrijheid?

Ik luister met een hoge kwaliteit van aanwezigheid. Zonder liefde, zonder angst, zonder medelijden en zonder liefde. Zoals ik van Sophie Hellinger geleerd heb. Je kunt hier een afspraak met mij boeken.

bevrijden bevrijden

Hoofdpijn als 1e indicator van burn out

Hoofdpijn als 1e indicator van burn out

Hoofdpijn als

1e indicator voor burn out

hoofdpijn als symptoom

hoofdpijn als symptoom

hoofdpijn als symptoom

Column op MT.nl

Deze column is geschreven door Hedwig Wiebes en gepubliceerd op www.mt.nl

Hoofdpijn? Tijd om je energiehuishouding te checken

Fris en fruitig aanschuiven bij een vergadering en halverwege een bonkend hoofd? Paracetamol helpt, maar luisteren naar je lijf is beter, vindt organisatieadviseur Siets Bakker. Voor organisatieadviseur Siets Bakker is vertrouwen op de signalen die haar lichaam geeft inmiddels een tweede, of eigenlijk eerste natuur geworden.

Als kind zag ze haar vader zo hard werken dat hij steeds nèt de volgende vakantie haalde. Ze wist: zelf ging ze het anders aanpakken. Zelf zou ze zorgen dat ze het altijd goed had, dat ze plezier had in wat ze deed en hoogstens naar vakanties uitkeek omdat ze iets leuks ging doen – niet omdat ze het nódig had.

 

Sterk instinctief vermogen

Bakker werkte onder meer als personeelsmanager in de bedrijfscatering en als leidinggevende bij een overheidsorganisatie. Inmiddels is ze al ruim tien jaar zelfstandig organisatieadviseur. Ook schreef ze het boek Rake vragen: breng beweging in situaties die vastzitten.

Je lichaam is in feite een soort van antenne, legt ze uit. Iedereen heeft dit aangeboren mechanisme om te registreren dat er iets niet in orde is – of juist wel. Zie het als het overgebleven stukje instinct waar dieren nog zoveel van bezitten.

Dat ook mensen over een sterk instinctief vermogen bezitten is overigens niets zweverigs, en allang door de wetenschap aangetoond. Heel vaak is hoofdpijn, zeker als het plotseling opkomt, een symptoom van iets groters dat speelt, zegt zij. Iets waar je over inzit en wat je oppikt zonder dat je het je al te goed realiseert.

 

‘Stress maakt ziek’

Hoe het nou precies zit met hoofdpijn is een lastige. Zelfs na tientallen jaren onderzoek zijn wetenschappers er bijvoorbeeld nog altijd niet achter wat nu de oorzaak is van migraine, oftewel hevige hoofdpijnaanvallen die met regelmaat terugkomen. Dat is wat anders dan spanningshoofdpijn, waarvan artsen veronderstellen (een directe link is lastig aan te tonen) dat die veroorzaakt wordt door aangespannen spieren in het gezicht, de nek en de rest van het hoofd. Die verhoogde spanning kan onder meer worden veroorzaakt door stress. Onlangs vertelde ook huisarts Juriaan Galavazi aan MT dat stress ‘absoluut ziek maakt’.

Daarbij is het zo dat er tijdens stressvolle situaties stofjes in het brein vrijkomen in het kader van de vecht-of-vlucht-reactie, leggen de medici van de Amerikaanse Cleveland Clinic uit. Dat kan effect hebben op de wijdte van de bloedvaten in je hoofd, waardoor je hoofdpijn kunt krijgen.

 

Reden tot onderzoek

Als je vaker last hebt van hoofdpijn of je zorgen maakt, is het natuurlijk een uitstekend idee om je huisarts te raadplegen. Zo niet, dan zou je zo’n hoofdpijnmoment kunnen aangrijpen om de gang van zaken eens onder de loep te leggen, adviseert Siets Bakker. ‘Vraag jezelf bijvoorbeeld: wat gebeurt tijdens dit overleg waardoor ik hoofdpijn krijg? Worden er zaken achtergehouden? Wordt iemand buitengesloten, of is de persoon aan het woord niet degene die het daarover moet hebben? Op het moment dat je doorkrijgt wat er speelt, bijvoorbeeld dat een collega een project onrechtmatig naar zich toe trekt, voel je vaak al een deel van de spanning in je lichaam verdwijnen.’

‘Dan kun je ervoor kiezen het bespreekbaar te maken, misschien tijdens de vergadering al, of later – in plaats van door te ploeteren en je te blijven ergeren aan de situatie. Wat eerst onzichtbaar en ongrijpbaar was, wordt dankzij het luisteren naar je intuïtie heel tastbaar. Ineens snap je wat er aan de hand is – en kun je er dus wat aan doen. Dat maakt zo’n verschil, in plaats van rond te blijven lopen met een naar gevoel waar je net niet de vinger op kan leggen.’

 

We willen wel, maar we weten vaak niet hoe

Het is namelijk niet zo dat we geen moeite willen nemen, maar vaak zien we simpelweg niet waar het misgaat, vervolgt de organisatieadviseur. ‘Dat zie je ook bij mensen die een burn-out hebben. Die zijn opgebrand: ze hebben zo hard geprobeerd iets te doen en steeds lukte dat niet. Maar hard proberen zit bijna altijd op het symptoomniveau, je pakt er zelden het echte probleem mee aan.’

Jezelf kritisch bevragen is volgens Bakker een verrassend doeltreffende methode als je niet weet hoe je iets aan moet pakken: ‘Ga bij jezelf na: als ik dit doe, word ik daar blij van of niet? En als ik dat doe, merk ik dat er dan energie begint te stromen en krijg ik nieuwe ideeën? Of stagneert de boel? Naast de kennis en ervaring die je al bezit, is je aangeboren instinct een onmisbare tool.’

hoofdpijn als symptoom

Jouw symptomen?

Wanneer is iets nou een symptoom en wanneer een probleem dat gewoon opgelost moet worden? Daar zijn geen vaste regels voor. We kunnen wel even sparren als je wilt. Boek hier een sparringsgesprek met mij.

hoofdpijn als symptoom hoofdpijn als symptoom hoofdpijn als symptoom hoofdpijn als symptoom hoofdpijn als symptoom hoofdpijn als symptoom hoofdpijn als symptoom

Mijn leven, mijn werk

Mijn leven, mijn werk

Bouw je huis

autobiografie van hellinger

autobiografie van hellinger

autobiografie hellinger

Een bijzondere autobiografie

Rake Vragen is ontstaan uit systemisch werk, bekend van opstellingen. Het werken met opstellingen is min of meer door meerdere mensen tegelijkertijd ontdekt maar degene die de bekendheid en de ontwikkeling echt een grote impuls gegeven heeft, is Bert Hellinger.

In de zomer van 2019 was ik als eindredacteur betrokken bij de vertaling van zijn autobiografie van het Duits naar het Nederlands. Het boek is een mengeling van zijn levenservaringen en van de inzichten die hij opgedaan heeft. Eerlijk gezegd zat ik niet zo te wachten op zo’n omvangrijk project erbij.

Het interessante van vertalen is dat je de tekst op zo ontzettend veel verschillende lagen leert kennen. Je leest de woorden die er staan, je leest de bedoeling van de auteur of wat je denkt dat de bedoeling is, je leest hoe het geschreven is in een andere cultuur en bedenkt hoe je het zo moet opschrijven dat je trouw bent aan het origineel en toch begrijpbaar maakt in de cultuur van de taal waar je in werkt.

Op deze manier werken aan de teksten van Hellinger gaven me enorm veel verdieping in mijn kennis over systemisch werk. Veel van wat hij schrijft herken ik als waar, terwijl ik het zelf nooit zo had kunnen zeggen. Nu ik het gelezen heb, vind ik de manieren om mezelf zo uit te drukken, moeiteloos. Ik voelde me echt bevoorrecht, en rijk om dit te mogen doen.
En heel eerlijk: niet alle stukken uit het boek zijn even sterk. Sommige stukken wijden bijvoorbeeld veel meer uit dan nodig is.

Ik deel graag een van de sterkere stukken met je. Het gaat over hoe je zorgt dat je je leven wijdt aan iets dat ook zonder jou kan blijven bestaan. Het heeft een opdracht in zich: maak dingen die zonder jou overeind blijven. Dat is de manier om gezonde systemen te creeeren. Eerlijk is eerlijk: als ik om heen kijk zie ik veel mensen juist het tegenovergestelde doen. Ze maken systemen waarin zijzelf in het middelpunt staan en de voorwaarde voor het voortbestaan.

Bouw je huis

met toestemming overgenomen uit ‘Mijn leven, mijn werk’, de autobiografie van Bert Hellinger

Als je iets wilt veranderen, dan maak je een plan. Je gaat van A naar B en overwint de hindernissen die je onderweg tegenkomt.

Begin 2018 heb ik alle activiteiten overgedragen aan mijn vrouw Sophie. Hieronder vallen de Hellingerschule en mijn uitgeverij Hellinger Publications. Deze uitgeverij heb in 2006 opgericht. Sindsdien zijn de meeste van mijn boeken via deze uitgeverij verschenen, alsmede die van enkele andere auteurs.
Ik voel dat mijn kracht langzaamaan steeds minder wordt met het ouder worden. Al geruime tijd is het zo dat ik mijn vrouw Sophie volg. Niet alleen in de organisatie van onze vele taken maar ook in de verdere ontwikkeling van het familieopstellen. Dit omvat bijvoorbeeld haar inzichten over de connectie tussen epigenetica, momenteel waarschijnlijk het meest opwindende onderzoeksveld in de biologie, en het familieopstellen.
Inmiddels is het ook zo dat ik niet meer degene ben die bij boekpublicaties in de openbaarheid treedt, maar dat mijn vrouw Sophie deze taak op zich heeft genomen. Zo mag deze autobiografie ook wel als mijn laatste veelomvattende werk worden beschouwd.
 

Wat betekent ‘Bouw je huis!’? Het betekent dat je het zo bouwt dat je kunt gaan zonder dat iemand iets van je verwacht. Het betekent, dat je het zo bouwt, dat iets, dat na jou verder mag en moet gaan, omdat het door jou ook aan anderen geschonken is, ook voor hen kan voortbestaan. Dus bouw jouw huis op een wijze dat dit geschenk voor anderen als een geschenk behouden blijft, zonder dat jij jezelf daarover nog druk hoeft te maken.

‘Bouw je huis!’ betekent dus ook dat iets zonder jou op een wijze kan doorgaan dat het niemand belast. Dat het mensen de vrije ruimte geeft iets als zodanig van jou over te nemen en verder te brengen. Zodat zij het als hun eigen mogen aannemen en verder voeren, in harmonie met wat hen gegeven en opgedragen is.

Het gebouwde huis blijft bewoond, het wordt opnieuw bewoond. Het bestaat omdat het besteld is, omdat het met liefde gebouwd is, omdat het op de toekomst gericht gebouwd is, omdat het het leven en de liefde dienend gebouwd is. Het is gebouwd en bereid voor het nieuwe dat komen moet.

En Rake Vragen dan?

Natuurlijk dacht ik gelijk aan hoe ik dit zelf doe. Wat ben ik eigenlijk aan het bouwen? Hoe sterk is het zonder mij? De antwoorden op deze vragen zijn iedere week anders. De toolbox, die staat in elk geval als een huis. Zowel in het Nederlands als in het Engels.

autobiografie van hellinger autobiografie van hellinger autobiografie van hellinger autobiografie van hellinger autobiografie van hellinger autobiografie van hellinger autobiografie van hellinger

Bert Hellinger

Bert Hellinger

De dimensies van

Bert Hellinger

Bert Hellinger

bert hellinger

bert hellinger

Een bijzonder seminar

In september 2019 is Bert Hellinger op hoge leeftijd overleden. Ik had het geluk om enkele jaren daarvoor een bijzonder seminar te kunnen bijwonen. Ik schreef er een blog over die op de website van Uitgeverij Het Noorderlicht publiceerde. De blog deed wat stof opwaaien: binnen 24 uur was het talloze keren gedeeld en duizenden keren gelezen. Er kwamen tegenblogs op en de inhoudelijke strekking werd gekopieerd. Best geinig natuurlijk en ik had een blij ego. Nu zie ik het vooral als een mooie les in hoe je op een constructieve manier een gesprek op social media kunt voeren.

Bert Hellinger

De dimensies van Bert Hellinger

Een reflectie op het seminar van Bert Hellinger maart 2016 Charleroi
 
Het beloofde een indrukwekkende ervaring te worden: het Nieuwe Familieopstellen met Bert en Sophie Hellinger. In dienst van de vrede. In Charleroi, waar Bert Hellinger als jonge soldaat krijgsgevangene is geweest.

 

Op het podium

Die tijd is lang geleden: Hellinger kan zonder stok nauwelijks nog lopen of staan. Hij is zichtbaar vermoeid tijdens het seminar en improviseert zo nu een dan een opdrachtje voor de deelnemers. Meer voor zichzelf dan voor ons, zo lijkt het. Dat mag ook als je 90 bent.
 
Sophie was helaas niet aanwezig. Zij heeft een ernstig skiongeluk gehad en is aan het herstellen hiervan. Bert had op het podium twee ‘assistenten’. De eerste is Manuela, de dochter van Sophie. Manuela is een jongere versie van haar moeder. Maar dan met nog wat meer zachtheid. Zichtbare zachtheid. Manuela wordt door Bert en Sophie opgeleid in het werk dat zij doen. Tijdens het seminar kiest Manuela de representanten voor de opstelling. Één keer neemt ze zichtbaar actief deel tijdens een opstelling: ze begeleidt een cliënt door een proces, als een soort beschermengel. Het andere deel van wat ze doet is niet zichtbaar maar minstens zo essentieel: ze maakt een holding space voor het veld waarin Bert Hellinger kan werken.
 
De tweede assistent van Bert is Matthias. Officieel is Matthias de tolk. Matthias zit het gehele seminar links van Bert en vertaalt tussen Engels en Duits. Maar hij zorgt ook voor Bert. Als Bert het even niet meer weet (of niet meer hoort?), dan kijkt hij naar Matthias. Matthias vertelt hem dan zachtjes, zonder microfoon, het laatste dat gezegd is. Matthias vermaant de deelnemers, als ze met persoonlijke vraagstukken komen in plaats van inhoudelijke vragen over de opstellingen. En is zichtbaar geërgerd als Bert dan toch ingaat op het persoonlijke vraagstuk. Matthias is meer dan alleen de tolk.
  

In de zaal bij Bert Hellinger

In de zaal zitten 400 deelnemers. Uit 28 verschillende landen! Een grote groep uit Azië, China vooral. Zij adoreren ‘Opa Hellinger’. Maken diepe buigingen voor hem. Sommige van hen hebben ook hun kind meegenomen. Van peuters tot pubers. Ze hebben keurig een toegangspas en volgen het hele seminar. Drie dagen lang hoor en zie je ze niet. Zonder iPad, zonder tijdschriften. Ik weet nog goed hoe moeilijk ik het vroeger vond om een uur stil te zitten in de kerk. Wat zou het voor deze kinderen betekenen om hier drie dagen te zijn?
 
Er is ook een moeder met een baby van enkele weken oud. Ik vraag me af wat ze doet op het seminar. Hoe kan ze met een baby van enkele weken oud, die ze zelf voedt, aanwezig zijn? Maar blijkbaar wil ze er echt heel graag zijn: ze voedt de baby in de zaal, loopt wiegend met hem rond en verschoont zelfs zijn luiers in de zaal. Onze groep vindt het verschrikkelijk maar er is niemand die er iets van zegt.
 
 

Tweedimensionale opstellingen

Op zaterdagmiddag is er een hele serie opstellingen die nogal bruusk zijn. Bert Hellinger is hard en streng: “Dass ist nur Theater” zegt hij. En stuurt de cliënt weg. Vooral de Chinezen worden de een na de ander weggestuurd. Hellinger nodigt een stel op het podium. Als twee blije kinderen komen twee Chinezen aangelopen. Hellinger zegt ze tegenover elkaar te gaan staan: “Diese Beziehung hat keine Zukunft” zegt hij. “Deze relatie heeft geen toekomst”. Een boude conclusie na 10 seconden. En hij stuurt het stel weg.
 
Een Française pikt het niet. Ze komt enkele minuten nadat ze van het podium gestuurd is, al schreeuwend terug. Ze huilt. Ze krijst. “C’est un scandal!” Een groot deel van de zaal applaudisseert, om haar steun te betuigen. Op de gang schreeuwt ze nog goed hoorbaar verder.
 
Hellinger blijft onaangedaan. “Es zeigt sich in die Bewegung.” “In de beweging laat het zich zien”. En ja inderdaad, het Chinese meisje maakte een afkerende beweging. De Française liet een geconstrueerde beweging zien, met de gemiddelde kennis van een opsteller. De beweging is er in de eerste seconden van de opsteller, zo doceert Hellinger. Daarom hoeft een opstelling niet lang te duren. Een relatie of bedrijf heeft geen toekomst als er geen beweging is of een afwerende beweging.
 
Ik heb mijn hand niet opgestoken. Ik heb mij niet gemeld als cliënt. Ik vond het veel te spannend. Durfde het niet aan. Ik heb waargenomen als een opsteller. En eerlijk gezegd: het hielp mij wel, al die korte opstellingen. Steeds makkelijker ging ook ik de beweging zien. Niet afgeleid of verstopt onder intenties en woorden.

 

Driedimensionale opstellingen

Hellinger stopte de opstelling steeds kort nadat de beweging zichtbaar was. En liet de cliënten weggaan met de boodschap dat er geen toekomst was. Dat was helemaal niet nodig. Want gaat het begeleiden van opstellen juist niet over nieuwe mogelijkheden ontdekken? Die beweging, die kennen mensen al. Als opsteller kun je juist nieuwe perspectieven openen, zodat een nieuwe toekomst kan ontstaan.
 
Dat is les twee waar Hellinger ons op trakteert: hoe je het verder brengt. Een cliënt, een opsteller staat op het podium. Ze heeft een vraag over hoe ze een van haar cliënten kan helpen. Hellinger zet een representant voor haar cliënt tegenover haar. Ze kijkt. Er gebeurt niets. “Wat ga je doen?” vraagt Hellinger. De cliënt zegt niets. “Soll ich es zeigen?” vraagt Hellinger. “Zal ik het voordoen?” Hij staat op, wankelt twee stappen naar de representant en stompt hem hard in de buik.
 
De les is duidelijk: als je als opsteller niet bereid bent te doen wat nodig is, ben je in de ogen van Hellinger geen opsteller. Of dat nu een fysieke stomp geven is, of een mentale, door iemand weg te sturen.
 
De representant lacht, hij straalt. Hij is bevrijd. Ook voor hem was het de juiste interventie. En in de beweging van de stomp, zag ik ergens in de verte de soldaat. De soldaat die mogelijk deze stomp had willen uitdelen.

 

Vierdimensionale opstellingen

Een aantal maal belooft Hellinger ons mee te nemen. Mee te nemen naar het Nieuwe Familieopstellen. Mee te nemen naar de Andere Dimensie. De dimensie van waaruit hij werkt. Wat hij er over zegt is dat het een dimensie is die voorbij gaat aan deze wereld. Voorbij aan de aarde en dit leven. Dat hij vanuit daar kan zien wat echt is, en wat theater.
 
Ik geloof het allemaal. Ik geloof dat hij gelooft dat hij werkt vanuit een andere dimensie. Één die verder gaat dan alles wat ik weet en kan. Ik geloof ook dat hij gelooft dat ik daar niet ben. Dat ik daar nog niet rijp voor ben. Geloof ik ook.
 
Soms denk ik dat hij een beetje gek is. Als hij ineens begint te praten over het leven van Jezus. Dat Jezus niet gestorven is aan het kruis en dat hij uiteindelijk 80 jaar oud geworden is. En ik bedacht me opeens hoe gemakkelijk het zou zijn om het seminar te filmen en ons allemaal voor gek te verklaren. 400 Mensen die in een lelijke zaal bij een vliegveld zitten te luisteren naar een oude man en alles voor zoete koek slikken. Die accepteren dat er geen echte dialoog mogelijk is. Het is eenrichtingsverkeer: Hellinger bepaalt wat en hoe hij doet, wij volgen.
 
De belofte om ons mee te nemen kan Hellinger niet waar maken. Zonder de steun van Sophie is het te veel, te zwaar voor hem. De holding space om echt die leap te maken, ontbreekt.
 
En net als Jezus heeft Bert Hellinger de moed om voor te leven waar hij zo in gelooft. Zoals hij het zelf noemt: In dienst van het leven. 

Bert Hellinger: grondlegger familieopstellingen en systemisch werken

Bert Hellinger (1925 – 2019) is de grondlegger van systemisch werken en familieopstellingen. Als je meer wilt lezen over hem, kijk dan op hellingerinstituut.nl. Hij heeft vele boeken geschrevenover systemisch werken en familieopstellingen waarvan een groot deel in het Nederlands vertaald is.
Bert Hellinger

Familieopstellingen

in deze eeuw

Met Rake Vragen heb ik een meer praktische en vriendelijke vorm ontwikkeld dan de opstellingen in de stijl van Hellinger. Maar de bron blijft. Ontdek in het Praktijk Programma Rake Vragen hoe dat uitwerkt.

bert hellinger bert hellinger bert hellinger bert hellinger bert hellinger bert hellinger bert hellinger

Kun je elke vraag stellen?

Kun je elke vraag stellen?

Kun je elke vraag stellen?

kun je elk vraag stellen

kun je elke vraag stellen

kun je elke vraag stellen

Column

In een column een antwoord in drie delen op een vrij principiële vraag: kun je elke vraag stellen? De column is gepubliceerd in het jaarlijkse magazine van de School voor Coaching. Je kunt het magazine hier gratis aanvragen.

school voor coaching

Kun je elke vraag stellen?

Deze vraag kreeg tijdens een training die ik gaf. Geweldig zo’n vraag. De twijfel klonk er zo mooi in door. Durven twijfelen en dilemma’s durven benoemen – dat zijn een van de kenmerken die een hele goede vakman/vrouw onderscheidt van een gewoon goede vakman/vrouw.

Iedereen heeft een eigen antwoord, maar de norm die ik mezelf opleg is dat ik elke vraag moet kunnen stellen. Als een vraag niet gesteld mag worden, wordt het gebied waarin het gesprek plaatsvindt kleiner. Je kunt erop wachten dat er een volgend moment komt waarop er weer iets niet mag. Het gebied wordt dan weer kleiner tot je geen kant meer op kunt. Zo zet je jezelf en de ander vast en beperk je de verbindingen en uitwisselingen die er mogelijk zijn. Juist als het spannend is, is er een groot gebied nodig.

De manier waarop ik elke vraag durf te stellen, is door van de vraag een uitnodiging te maken. De vraag nodigt uit om iets te onderzoeken, aan te kijken of in te sluiten. Zo vroeg ik eens tijdens een intakegesprek: ‘Bestaat dit probleem eigenlijk wel echt?’ Mijn gesprekspartners vielen bijna van hun stoel. Even werd het akelig stil.

De vraag was geen provocatie; het was geen mening. Het was een oprechte uitnodiging om de betekenis van het probleem te onderzoeken. Het werd een uitnodiging doordat ik vooraf bij mezelf goed gecheckt had of ik echt niet stiekem een mening had over het probleem. En of de vraag niet bedoeld was om te laten zien hoe dapper ik was. Nee, ik vroeg het me oprecht af.

Het gebied waar het antwoord zich in bevond was zó groot dat het antwoord een paar weken op zich liet wachten. Het proces van het zoeken naar een antwoord had zoveel nieuwe verbinding en uitwisseling mogelijk gemaakt, dat het probleem niet meer hoefde te bestaan.

De vraag die ik mezelf voortdurend stel, is: met welke interventie kan ik een uitnodiging creëren om het gebied waarin we werken zo groot mogelijk te maken?

kun je elke vraag stellen

Kom vragen

Werk je als coach? Kom de basis workshop Rake Vragen speciaal voor coaches volgen. Alle voorbeelden en oefeningen zijn ontworpen voor coaches. Ben je geen coach? Volg dan de klassieke basisworkshop, net als honderden voor jou.

kun je elke vraag stellen

Militair leiderschap

Militair leiderschap

Onbespreekbaar

militair leiderschap

militair leiderschap

militair leiderschap

Meer dan 32.000 keer gelezen

Deze post op LinkedIn is inmiddels meer dan 32.000 keer gelezen. Er is vast ergens een snaar geraakt.

O N B E S P R E E K B A A R

geschreven op 4 mei 2019

Na de training ‘Militair leiderschap’ die ik bij de Marine volgde, kwam ik vol verhalen thuis. Ik had veel meegemaakt dat voor mij van betekenis was. Ik verheugde me op de gesprekken die ik erover zou kunnen hebben, op het delen van de ervaringen en leren van de inzichten. Maar tot mijn stomme verbazing leek niemand geïnteresseerd.

Het lukte me niet om er een gesprek over te voeren. Behalve met mijn man en een collega. Beiden zijn als dienstplichtig militair uitgezonden geweest naar oorlogsgebied.

Je zou bijna denken dat we als samenleving het deel dat voor veiligheid zorgt en daarvoor geweld gebruikt, volledig heeft uitbesteed. Te pijnlijk om te bespreken? Te pijnlijk om deel te laten zijn?

Mijn training was kinderspel, ik was een gast bij Defensie. Ben zonder oorlogswonden thuisgekomen.

4 Mei lijkt een mooie dag om het deel te laten zijn en bespreekbaar te maken.

 

Het is maar een kort bericht. Wat mínstens zo interessant is, zijn de reacties erop. Maar lees vooral ook de reacties op de post. Het zijn prachtige weerspiegelingen. Ik heb op geen van de reacties een antwoord gegeven. Het leek me veel krachtiger om alle verschillende interpretaties naast elkaar te laten bestaan.

lees de reacties direct op LinkedIn

militair leiderschap

Persoonlijk leiderschap

Bijna alles deelnemers aan het Praktijk Programma gaan 2 x door alle lesstof heen.Eerst om hun eigen, persoonlijk leiderschap verder vorm te geven, daarna het professioneel leiderschap. Meer over het Praktijk Programma Rake Vragen?

militair leiderschap

Werk zonder liefde

Werk zonder liefde

Werk zonder

liefde

Sophie Hellinger

sophie hellinger

Sophie Hellinger

Sophie Hellinger op haar best

In 2013 volgde ik een seminar bij Bert en Sophie Hellinger. Hoewel we officieel voor Bert kwamen, was het Sophie die het meeste indrukt maakte.

“Werk zonder LIEFDE. Heb geen MEDELIJDEN. Wees zonder INTENTIE. Wees zonder ANGST.” De boodschap wordt kracht bijgezet door een priemende vinger die de lucht insteekt.

Sophie neemt een pauze, zodat we goed begrijpen hoe belangrijk deze boodschap is. Een voor een kijkt ze ons aan. Vijfhonderd coaches, trainers en therapeuten in een seminar van Bert en Sophie Hellinger. We houden onze adem in.

Stel je voor wat er met jou en jij in jouw werk gebeurt als je niet meer wordt verblind door liefde. Als je geen medelijden mee hoeft te slepen. Als je niet gevangen wordt genomen door doelen en intenties. Zou je dat allemaal durven loslaten?

De strengheid van Sophie is niet nieuw. Wanneer het seminar start, verbiedt ze ons notities te maken. “Als je notities maakt, ben je aanwezig met je hoofd. Voor dit seminar eis ik dat je met je hart aanwezig bent.” Natuurlijk is er toch iemand die stiekem notities maakt. Sophie legt het seminar stil en de overtreder krijgt een publieke bestraffing.

Er is iets bijzonders aan de woorden van Sophie. Op het eerste gezicht zijn ze volstrekt tegengesteld aan alles wat ik heb geleerd. Zonder liefde werken? Zonder intentie? Echt? Maar toch, er is iets waardoor ik vol aandacht luister. En ik luister niet alleen, ik ben ook zeer bereid om mijn eigen vaste waardes in te ruilen voor wat Sophie voorstelt. Even vraag ik me af of ik ongemerkt bent gehersenspoeld.

Maar iets in de woorden van Sophie stimuleert me het avontuur aan te gaan.

 

Op avontuur zonder veiligheid

De meeste opleiders besteden veel aandacht aan het creëren van een veilige context. Een veilige omgeving is de voorwaarde om te kunnen leren en je te ontwikkelen, zo is de algemene gedachte. Sophie Hellinger doet niet aan. Ze vermindert de veiligheid zelfs met het publiekelijk berispen van de persoon die het waagt aantekeningen te maken. Zonder pardon, zonder medelijden.

De leiders van het seminar beschermen ons in elk geval niet, dat is wel duidelijk. Het gebrek aan veiligheid maakt iets opmerkelijks mogelijk. Iedereen wordt nu gedwongen op eigen benen te staan. Bij nader inzien helemaal niet zo gek om expres te zorgen voor een gebrek aan veiligheid. Want wie wil er nou worden gecoacht door een professional die niet sterk genoeg is en bescherming van anderen nodig heeft?

Gedwongen worden om op eigen benen te staan, niet in de verleiding kúnnen komen de eigen behoeften aan veiligheid te projecteren op de teacher, zorgt voor een diepe leerervaring, ver voorbij tools en technieken. Voorbehouden en voorwaarden krijgen geen kans.

In mijn eigen werk creëer ik duidelijke onveiligheid door aan het begin mezelf openlijk te ontslaan van de verwachting dat ik verantwoordelijk ben voor de leerervaring. “Ik ben er niet verantwoordelijk voor dat jij iets leert” zeg ik dan. En: “ik ben er ook niet verantwoordelijk voor dat jij het vandaag leuk hebt of dat je iets kunt met wat ik je te bieden heb”.

Vaak voeg ik er ook nog aan toe dat ze mij niet moeten geloven: “Geloof niets van wat ik zeg. Toets of het alles wat je al weet en kunt, verrijkt.” Ik meen het oprecht. Ik ben niet meer bang voor de reacties. Ik weet namelijk dat deze onveiligheid mij en de deelnemers in de best mogelijke omstandigheden brengt om zelf eigenaar te zijn. Ieder vanuit zijn eigen rol. Zonder angst.

 

Op avontuur vanuit volle aanwezigheid

Twee mensen op hoge leeftijd schuifelen de zaal in. Het lijkt wel een eeuwigheid te duren. De zaal zit gespannen te wachten: als dat maar goed gaat, dat trappetje op. Ten tijde van het seminar is Sophie ergens begin 70, Bert achter in de 80. Eenmaal op het podium worden zij twee vitale mensen die iets belangwekkends te vertellen hebben. Naar beiden luister je graag. Sophie lijkt onvermoeibaar. Ze heeft de beste kwaliteit van aanwezigheid van ons allemaal. Ook wanneer ze op een stoel zit en luistert naar wat haar man vertelt.

Kwaliteit van aanwezigheid betekent het vermogen om er te zijn (presence) zonder dat iets moet of dat je de bijeenkomst een bepaalde richting op stuurt (werken vanuit het Lege Midden). Het tegenovergestelde daarvan is als je een plan of doel op het oog hebt, je de voorwaarden en grenzen bepaalt van wat er kan gebeuren. Je opvattingen over hoe de wereld in elkaar zit, bepalen wat er wel niet bij mag horen. Je sluit onbedoeld dat wat je niet hebt kunnen bedenken, uit.

Ook alles wat je niet begrijpt, sluit je uit. Als je gesprekspartner vervolgens iets inbrengt dat buiten jouw beeld van de werkelijkheid valt, is de primaire reactie om die informatie niet toe te laten. Je gesprekspartner zal vervolgens jou proberen te overtuigen van de waarde van de informatie; een klassieke respons. Zo gaat veel energie verloren. En hoewel er hele goede technieken en methoden ontwikkeld zijn die het effect van dit mechanisme beperken, kan het veel makkelijker, namelijk door niets te hoeven weten.

Het niets hoeven en moeten weten, schept enorm veel ruimte. Alles kan weer meedoen, waardoor er veel eenvoudiger verbindingen worden gelegd. Sophie hoefde heel veel niet terwijl haar kwaliteit van aanwezigheid hoog was. Dáár precies sprak de uitnodiging uit om met haar op avontuur te gaan.

Tegenwoordig bestaat mijn voorbereiding op acquisitie- en intakegesprekken en dergelijke vooral uit het organiseren van mijn kwaliteit van aanwezigheid. Hoe zorg ik voor een maximale presence in het gesprek, zonder dat ik me laat leiden door doelen of opdrachten die vooraf bepaald zijn. Geen keurslijf meer met vragen die beantwoord moeten worden maar vragen die uitnodigen om te onderzoeken. Hoe beter mijn kwaliteit van aanwezigheid, hoe meer er mogelijk is in het gesprek. Zonder intentie.

 

Een avontuur op zoek naar waar de liefde hoort

Het is mooi om deze twee mensen samen aan het werk te zien. Vooral de momenten van hun onderlinge oogcontact zijn betoverend. Alles zit erin. Vertrouwen, overgave, het gevoel gedragen te zijn en niet in de laatste plaats: liefde. Deze liefde is ook zichtbaar in de omgang van Bert en Sophie met hun inner circle. De mensen die hen assisteren bij het seminar. Ook hier is de liefde wederzijds. Maar als ze ons aankijken, als teachers verandert er iets. Het is een subtiele maar onmiskenbare verandering. De blik in hun ogen is anders.

Auteurs als Neale Walsch en Deepak Chopra hebben liefde en angst als twee uitersten tegenover elkaar gezet. Uitersten waartussen je kunt kiezen; met de oproep te kiezen voor liefde. Werken zonder liefde én zonder angst gaat verder dan deze dualiteit. Je brengt hierdoor jezelf in een andere dimensie. Het model van de uitersten voelt onmiddellijk beklemmend. Het is niet meer of het een of het ander, het is voorbij dit alles. In dit voorbij alles kom je op een diepe laag van mens-zijn.

Je bent dan volledig aanwezig en tegelijk in een soort trance. Je voelt perfect aan wat je volgende stap zal zijn, bijna alsof je geleid wordt. Je doet of zegt dingen, die je vooraf niet bedacht had maar waarvan je direct weet: ja dit klopt, hier gaat het over. De interventies komen niet úit maar stromen dóór jou naar buiten. In je reflectie achteraf verzin je er soms nog mooie verklaringen voor, maar die doen de ervaring eigenlijk allemaal tekort. Vanuit dit voorbij alles, lever je je beste werk. Ook wanneer dat onzichtbaar is voor anderen.

Het is een soort flow maar dan een die jou en wie jij bent en wat jij kunt, overstijgt. Je bent niet de beste versie van jezelf, je bent deel van iets groters en staat daar aan ter beschikking.

Ik ervaar dit gevoel vaak wanneer ik schrijf. Het begint met een gedachte dat ik ergens iets over wil zeggen maar nog niet precies weet wat. Als ik helemaal aanwezig en niet gefixeerd ben op een idee of een mooie vondst in de tekst, dan is het alsof ik mezelf kan aansluiten op een bron die groter is dan ik. De woorden komen als vanzelf. Zonder liefde.

 

Thuiskomen na het avontuur

Het seminar is inmiddels jaren geleden. De woorden van Sophie zijn een inspiratie geworden in mijn werk. Niet als een mechanische techniek of als een kunstje maar als onderliggend startpunt voor mijn werk. Niet als dogma maar als een uitdaging.

Door te werken zonder liefde, medelijden, intentie en angst kan ik niet anders dan alles wat ik weet en vind, terugtrekken. Als ik dat doe én tegelijkertijd zorg dat ik een hoge kwaliteit van aanwezigheid heb dan ontstaat automatisch een uitnodiging om te onderzoeken. En het mooie is: steeds als ik denk dat ik het nu echt hélemaal begrepen heb, ontdek ik een nieuw aspect van deze boodschap, alsof ik een goudader ontdek. Zonder liefde. Zonder angst.

Sophie Hellinger

Leermeesters

Inmiddels schrijven mensen mijn woorden op, en laten ze me soms jaren later weten wat een impact het heeft gehad. Dat is het ultieme doorgeven van het leven: delen met elkaar. Je bent welkom op een van de workshops die ik geef. Kijk hier voor het actuele aanbod. 

sophie hellinger sophie hellinger sophie hellinger sophie hellinger sophie hellinger sophie hellinger sophie hellinger sophie hellinger sophie hellinger sophie hellinger

Registratie doodgeboren kinderen

Registratie doodgeboren kinderen

Dit nieuws zou ook over mij moeten gaan

registratie doodgeboren kinderen

registratie doodgeboren kinderen

registratie doodgeboren kinderen

Hoe het toch niet over mij gaat

Het was begin februari 2019 uitgebreid in de media: ouders konden vanaf nu ook hun doodgeboren kinderen registeren. Er werd veel over gesproken. Klik hier voor een link naar een bericht van NOS over deze nieuwe wet. Die wet ging ook over mij. Maar ik voelde me er anders bij dan hoe ik anderen zag reageren. Daar gaat deze post over.

Dit nieuws zou ook over mij moeten gaan. Met drie kinderen in de volgende wereld. Verwekt, gedragen, geboren en overleden. Zo nu en dan huil ik er nog eventjes om. Ik ken de initiatiefnemers van de wet, ben blij dat zij zo bereid waren zich hier in vast te bijten. Geweldig en terecht dat deze wet er nu is.

Hoe kan het dan zowel mijn man als ik helemaal geen behoefte hebben om Hugo, Joris en Madelief in te schrijven in het GBA?

Het kost me nogal wat moeite om deze vraag te beantwoorden. Een echt antwoord kun je voelen.

Bij het zoeken naar antwoorden voel ik vooral allerlei beschermingsmechanismen in werking treden. Uitleg, verdediging, afzwakken, mezelf sterk maken. Ik kan bijna uittekenen hoe ze als luiken, rookgordijnen en filters me van het echte antwoord afhouden.

Ik kan nu 2 dingen doen. De eerste is om de luiken, rookgordijnen en filters te onderzoeken en ze verwijderen.

Ik kies voor de tweede optie: niets doen én aanwezig blijven. Ik ga niet weg, ik blijf bij de vraag en wacht rustig (met verhoogde hartslag!) tot de vraag zijn reis afgemaakt heeft en ik ontdek wat nu nog onzichtbaar is.

Ik zeg vaak dat Rake Vragen niet over de vraag gaan. Dit is wat ik dan bedoel.

Ik weet inmiddels heel goed waarom ik niet de behoefte voelde iets te doen met deze mogelijkheid: mijn kinderen zijn niet doodgeboren. Ze zijn levend geboren en kort daarna overleden. Officieel heet het ‘akte van geboorte (levenloos)’. Het voelt alsof het niet voor ons bedoeld is.

registratie doodgeboren kinderen

Dankbaar

Ik ben dankbaar dat ik ze hier nog een keer kan noemen. Dat ik met jou kan delen dat ik ook moeder van deze drie kinderen ben. Dat is het meest belangrijke, in welke vorm dan ook. Ik steun de stichting Stille Levens en de mensen die zich hier hard voor maken. Neem een kijkje op hun site.

registratie doodgeboren kinderen

Online samenwerken

Online samenwerken

Online samenwerken

met behoud van

plezier en energie

online samenwerken

online samenwerken

online samenwerken

Zo doe ik het

Vanaf de lock down hoor ik veel mensen klagen over het online werken: ze voelen zich eenzaam, hebben het gevoel dat ze te weinig kunnen bijdragen en komen doodmoe achter hun scherm vandaan. Zelf ervaar ik dat helemaal niet zo. Ik vroeg me daardoor af wat ik anders doe en hoe ik die kennis kan overdragen zonder te vervallen in lijstjes met flauwe tips.

Als je online op dezelfde manier wilt samenwerken als wanneer je fysiek in dezelfde ruimte bent, loop je helemaal leeg. Niet zo gek want je mist dan veel informatie, alle communicatie is formeel en na de call zit je weer in je eentje naar je scherm te turen. De systemische benadering biedt een aantal hele praktische aanknopingspunten die gek genoeg, nog nauwelijks gebruikt worden.

Systemisch werk heeft de afgelopen jaren een grote opmars gemaakt, eerst vooral via opstellingen. Er is Nederland een uitgebreid aanbod aan opleidingen en literatuur. Het gedachtegoed is eigenlijk veel praktischer en toepasbaarder dan dat de literatuur soms suggereert. Zelf heb ik het vertaald naar Rake Vragen.

Als je doorhebt hoe systemen functioneren dan kun je hier in online samenwerken heel gemakkelijk je voordeel mee doen. Het gaat wel net even wat verder dan een rijtje met tips, het gaat over vanuit welke innerlijke verbindingen jij aanwezig bent. Iets wat gek genoeg door de meeste mensen volledig vergeten of genegeerd wordt. Als je doorhebt hoe je dit kunt organiseren wordt het online werken direct een stuk eenvoudiger en kost het je veel minder energie.

 

1 Maak het groter

Als je veel thuiswerkt kan je wereld wat klein worden. Veel professionals zeggen zich geïsoleerd te voelen. Het gaat ten koste van de motivatie en het gevoel een zinvolle bijdrage te leveren. Vanuit de systemische benadering is dit volstrekt logisch:

Iets is namelijk altijd deel van een groter geheel.

Het is gemakkelijk om dat gevoel te verliezen als je je niet genoeg verbonden voelt. Een systeem is altijd deel van een groter systeem. Dat betekent dat wat jij doet, of wat jouw team doet, altijd deel is van iets groters. Het staat niet op zichzelf. Door de veelal analytische manier waarop we onze processen ingericht hebben verlies je gemakkelijk het gevoel bij een groter geheel te horen.

Het gaat gelijk beter wanneer je dat grotere geheel expliciet een plaats geeft in je online meetings. Heb het erover. Laat een foto zien van de impact die jij met je team hebt: hier doen we het voor. Als je kunt voelen dat het ertoe doet, heb je toegang tot meer informatie en energie. En zorg dat je blikveld zich niet alleen op je scherm richt maar ook op de wereld waarin je scherm staat.

Veel mensen zetten zichzelf of hun functie centraal. Maar als jij en je functie deel zijn van een groter geheel, is het beter die ordening om te draaien: het grotere geheel staat centraal en jij bent daar een deel van. Een belangrijk deel weliswaar, zonder jou zou het niet hetzelfde zijn, maar toch ben je niet meer dan een deel. Door in je hoofd deze ordening te kiezen, creëer je direct meer ruimte voor jezelf. De druk gaat er vanaf en daardoor heb je volledig toegang tot al je vermogens.

 

2 Verbind je met het veld

Als je samen in één ruimte bent, dan kijk je naar elkaar. Je ziet de subtiele reacties van de ander en reageert daar op. Online is deze informatie niet beschikbaar. Veel mensen proberen dit te compenseren door extra geconcentreerd naar het scherm te kijken. Dit heeft een averechts effect: het tekort aan informatie wordt vergroot en die informatie die er wel is, wordt op deze manier gemist.

De truuk is om te werken vanuit het gevoel deel van dat grotere geheel te zijn. Als je deel bent van een groter geheel, dan heb je daarmee direct toegang tot alles wat bij dat geheel hoort. Zoals je als lid van een familie automatisch toegang hebt tot wat er bij die familie hoort, toegang tot de verhalen, de tradities, het netwerk, de gewoontes en ook de bezittingen. Een deel van die toegang bestaat uit materiële zaken, zoals de manier waarop je gefaciliteerd wordt in het online werken maar een ander deel, dit deel wordt het meest vergeten, gaat over informatie. Traditioneel wordt dit de Cultuur genoemd.

Het is dat onzichtbare maar zeer voelbare deel van de organisatie waar gewoonten en normen wonen. In systemisch jargon heet dit een ‘veld’.

Een veld bevat alle informatie van dat grotere geheel.

Informatie over alles wat er ooit gebeurd is, over waarom een systeem ooit is opgericht en over wat er in potentie mogelijk is. Deze omschrijving is veel abstracter dan de realiteit: denk eens aan een feest waar je naar toe ging. Zodra je binnenstapte kon je al voelen wat voor soort avond het zou worden. Dat was het veld van dat feest. Of dat project waar je ooit aan werkte waarin alles vanzelf leek te gaan. Dat je elkaar naar een hoger niveau tilde. Dat is werken vanuit een veld.

Je krijgt toegang tot het veld met al die informatie door jezelf deel van dat geheel te maken. De informatie komt in vorm van een onderbuikgevoel, een idee dat je maar niet loslaat, gevoel voor timing en ritme, een onweerstaanbare neiging om -nee- te zeggen ook al begrijp je zelf niet waarom, verhoogde hartslag of een verandering in je ademhaling.

 

3 Zet je lichaam aan

Als mijn kinderen op een regenachtige dag te veel uren aan het gamen zijn, kan ik dat aan hun lichamen zien. Zij voelen het zelf ook: het is alsof hun lichaam de hele dag afwezig is geweest. Als je online werkt (of games speelt!) is het gemakkelijk om je lichaam te vergeten. Je bent gefocust op je scherm, toetsenbord en camera. Je wereld wordt kleiner en je kunt nauwelijks nog toegang tot de informatie van het veld krijgen.

Zorg dat je lichaam altijd meedoet als je online werkt. Je lichaam is namelijk de antenne voor informatie uit het veld, voor informatie uit het grotere geheel waar jij op dat moment deel van bent. De vorm van die informatie vraagt dat je je antenne aanzet en veranderingen kunt waarnemen.

Er zijn heel veel eenvoudige technieken, je moet ze alleen wel gebruiken.

Een van die technieken is een bodyscan: ga in gedachten verschillende delen van je lichaam langs en voel hoe het is. Begin bijvoorbeeld met je ademhaling en neem waar hoe je ademhaalt. Doe hetzelfde voor je hart, je bloed, je temperatuur en je buik. Een andere techniek is tapping. Dan klop je zachtjes met je hand of vingers op je nek, hoofd, gezicht, schouders en op je verdere lichaam. Op deze manier doet je hele lichaam mee.

Er zijn ook technieken die je met elkaar kunt doen, bijvoorbeeld aan het begin van de call. Kijk elkaar aan voor ongeveer 60 seconden, microfoons open maar zonder iets iets te zeggen. Of begin met de camera’s uit en spreek af dat je de camera pas aanzet als je er echt 100% bent. De anderen wachten tot iedereen er is.

Als je lichaam aanstaat dan kun je waarnemen wat er met jou gebeurt tijdens de call. Krijg je hartkloppingen als iemand iets zegt? Interessant! Waar reageer je op via hartkloppingen als signaal? Vaak is dat bijzonder relevante informatie die we helaas nauwelijks gebruiken omdat ons analytische brein daar geen toestemming voor geeft.

Misschien vertellen die hartkloppingen wel dat het heel spannend is wat er staat te gebeuren. Je zou hardop kunnen benoemen dat het spannend is wat er staat te gebeuren of de anderen vragen waar het spannend is. Als die hartkloppingen informatie uit het veld bevatten en je geeft het betekenis, dan verdwijnen de hartkloppingen als signaal. Het is immers niet meer nodig om het signaal af te geven omdat het opgepikt is.

Raar? Ja. Voor je analytische brein wel, die heeft feiten en voorbeelden nodig als informatie. Maar je systemische brein, die werkt via de signalen die je lichaam ontvangt.

 

Conclusie

Voorlopig is thuiswerken nog de norm. Er zijn andere strategieën nodig om dit te kunnen doen. Systemisch werk biedt onverwacht praktische handvaten die je toegang tot een heel ander soort informatie geven, informatie die juist vanuit online werken heel nuttig is. Maak gebruik van wat er is en laat het je hierdoor goed gaan. Ook als je online moet werken.

online samenwerken

Meer energie!

Het Praktijk Programma Rake Vragen is 100% online en maakt optimaal gebruik van de mogelijkheden: alle inhoud en kennis wordt via video’s (met ondertiteling!), transcripts, MP3’s, reflectievragen en opdrachten gedeeld. In de werkcolleges ontmoeten we elkaar en gaan we live aan de slag. In de coachings komen jouw persoonlijke vragen aan bod en in de spetterende eindopdracht breng je alles samen en maak je het 100% van jou. Bovendien wordt je vanaf je aanmelding uitgenodigd voor de exclusieve masterclasses die op een locatie in het midden van het land plaatsvinden. Meld je aan voor dit slimme programma en krijg er ook energie van!

online samenwerken online samenwerken online samenwerken online samenwerken online samenwerken online samenwerken online samenwerken online samenwerken online samenwerken online samenwerken online samenwerken

Geen excuus meer

Geen excuus meer

Geen excuus

meer

natuurwetenschappen

natuurwetenschappen natuurwetenschappen natuurwetenschappen natuurwetenschappen

Interview

Een bijzondere plek waar Rake Vragen in beeld is gekomen is bij het vaktijdschrift voor docenten natuurwetenschappen. Deze keer krijg je het interview dat ik met ze gehad heb. Hoewel het vakgebied misschien heel anders is dan de jouwe, zul je zien dat de principes één-op-één door te vertalen zijn: 

Dit artikel is oorspronkelijk gepubliceerd in het NVOX Magazine voor het onderwijs in natuurwetenschappen september 2019.

Interview in het NVOX

(vakblad voor docenten in de natuurwetenschappen)

De leerlingbegeleiding wordt in onze tijd steeds belangrijker geacht en iedere onderwijsgevende wordt ermee geconfronteerd. Hoe pak je problemen bij de leerlingen aan? ‘Het is mijn vak niet’ is geen excuus meer. Soms is er niet meer dan één gerichte vraag nodig om een gesprek op gang te brengen.

 

Wat wil je dat mensen van je weten?

Geboren en getogen in West-Friesland, groei­de ik op tot nuchter en direct. Op een gege­ven moment werd ik organisatieadviseur. Daar vroeg ik me af waarom het werk soms zo moeilijk ging. Mensen waren zo bereid om over hun grenzen te gaan, toch verliepen pro­cessen vaak stroef. Ik zocht tevergeefs naar antwoorden in de managementliteratuur. Tot ik systemisch werk ontdekte. Die kennis hoefde ik niet te snappen, ik zag direct hoe het antwoorden en oplossingen bood.

NVOX is een blad voor leraren in de natuur­wetenschappen. Hoe belangrijk is volgens jou de rol van leraren/mentoren voor kinderen? Leraren hebben een extreem belangrijke rol in de vorming van jongen mensen. Jongeren hebben referentiepunten van volwassenen nodig, andere volwassenen dan directe familieleden. De invloed van een leraar als rolmodel is daarom niet te onderschatten.

Leraren geven de leerlingen een voorbeeld dat ze kunnen navolgen, maar ook waarte­gen ze zich kunnen afzetten. Leraren dragen niet alleen kennis maar ook hoe te leven over. Belangrijk daarbij is een veilige om­geving en ook daarin is de rol van de leraar essentieel.

 

Wat is de belangrijkste eis waaraan een leraar moet voldoen?

Hij moet vooral leraar blijven. Soms, zeker als leerlingen het thuis zwaar hebben, om welke reden dan ook, wordt hun behoefte aan vei­ligheid op de leraar geprojecteerd. Die wordt dan plaatsvervangend ouder of familielid. Dan is de plek van leraar dus leeg. Je hebt het meeste aan een leraar, als hij echt leraar is. Juist dat biedt veiligheid.

 

Systemisch werk

Je houdt je al jaren bezig met systemisch werk. Wat is het precies?

Een leerling bijvoorbeeld uitsluitend op zijn gedrag of zijn prestaties aanspreken is een analytische interventie. Bij systemisch werk zoek je naar het grotere geheel: hoe is het daarin logisch dat een leerling dit gedrag vertoont? Je lost niet gedrag zelf op, maar wilt begrijpen waarvan het een symptoom is. Zodat je het bij de wortel kunt aanpakken en het niet terugkomt.

 

Hoe kun je het in de klas toepassen?

Dat kan op verschillende manieren. Als eerste de rol als leraar. Wat is mijn rol, wat is mijn plek? Pak ik niet de rol van een vader / moeder, vriendje? Ten tweede door je af te vragen waar je mee verbonden bent als je iets doet. Dat kan je vak zijn, je beroep, of compassie met een leerling. Je vak overdragen als docent is vanuit systemisch perspectief het krachtigst. Ten derde helpt het je om blok­kades op te lossen.

Als je weerstand voelt, bijvoorbeeld tegen een nieuwe lesmethode, kost dat veel energie. Je houdt iets vast (de oude lesmethode). In beweging zijn kost veel minder energie. Zowel in het heelal als op microniveau is alles voortdurend in bewe­ging. Dat is de natuurlijke toestand. Met systemisch werk, door het grote geheel te zien, kun je gebrek aan beweging herkennen en dit oplossen.

 

Rake Vragen

Wat heeft een lera(a)r(es) in een natuurwe­tenschappelijk vak aan deze kaarten (en dit boek) voor zijn/haar lespraktijk?

Het boek beschrijft de achtergronden van het werk. Systemisch denken is anders dan analytisch denken. De kaarten dienen als in­spiratie, als werktuig om het gesprek op een diepere laag te brengen en te kijken wat wil ik en waar wil ik heen?

 

Daaruit volgt de vraag: “Hoe kan iemand die nauwelijks iets tot niets weet van systemisch werk de kaarten gebruiken?”

Het is heel gemakkelijk, het begint met de bereidheid te aanvaarden dat iets mogelijk anders is dan je aanvankelijk dacht. Dan kun je een van de vragen gebruiken en je afvra­gen: waar brengt deze vraag me heen? Bij leerlingen zou je ze voor je kunnen leggen en zeggen: wat is nu de vraag die nooit gesteld wordt? Dan kom je via de vraag in een gebied waar nooit over wordt gepraat, en daar zijn vaak de meeste oplossingen te vinden. Als je de leerling zelf de kaart laat kiezen, houdt hij volledig het eigenaarschap en de verantwoor­delijkheid. Alleen dat al maakt de leerling sterker.

 

Wat verwacht je van de toekomst?

Ik denk dat de kennis van systemisch werk meer en meer gemeengoed zal worden. Het is niet meer voldoende om de processen op orde te hebben, qua vak en werkwijzen. Inter­actie, beweging en verbinding zijn belangrijk en zullen alleen maar belangrijker worden.

Het begin

Het maakt niet uit wat je vak is, het maakt niet uit wat je achtergrond is in systemisch werken en of je het boek al wel of niet hebt gelezen. De basis workshop is een fijne manier om live kennis te maken met Rake Vragen. De vragen komen tot leven onder mijn begeleiding en in het plezier van samen aan de slag.

natuurwetenschappen

School voor coaching

School voor coaching

Hoe word je

rijk?

school voor coaching

school voor coaching

school voor coaching

De School voor coaching & Rake Vragen

Ken je dat? Dat mensen met wie je werkt ook een beetje vrienden worden? Dat gevoel had ik onmiddellijk bij de eerste kennismaking met Ans Tros, oprichter en directeur van de School voor Coaching. Zonder intentie en met geen andere wens dan te ontmoeten deelden we ideeën en dromen en werd ik opgenomen in het systeem van de School voor Coaching.

In het magazine dat de School voor Coaching jaarlijks uitgeeft, heb ik sinds onze eerste kennismaking een bijdrage mogen leveren. Hier is de column uit 2018 maar nog even actueel.

school voor coaching

Hoe word je rijk?

Het is een oude mop: wil je weten hoe je rijk kunt worden? Schrijf een boek Zo word je rijk en met de verkoop van dat boek word je vanzelf rijk. Maar het is allang geen grap meer. Er is een marketingstroom met aanbieders van online programma’s of fantastische bijeenkomsten waarin ze je vertellen hoe je net zo succesvol kunt worden als zij. Het eerste bewijs van hun succes zijn de hoge tarieven. Maar je boft: ‘Als je direct inschrijft krijg je 60% korting, deze kans krijg je nooit meer’. Zo wordt een kunstmatige schaarste gecreëerd. Je wordt niet aangesproken als professional maar als ‘ondernemer’ en het gaat over ‘je bedrijf’. Coaches lijken een gewilde doelgroep.
 
De marketing zit zo goed in elkaar dat mijn reptielenbrein overuren draait. Want ik durf niet zulke grote bedragen te vragen, ik wil de korting niet mislopen en plotseling voel ik me met mijn ZZP-status niet meer goed genoeg, ik moet kennelijk een bedrijf hebben. 
 
Ik heb het geprobeerd. Ik heb alle technieken van deze mensen toegepast op mijn product Rake Vragen. Tegen het bewezen succes kan immers niemand op. Iedere keer als ik een boze mail terugkreeg, van een potentiële klant die zich door mijn marketingtaal belazerd voelde, dacht ik dat ik de technieken niet goed toepaste. Ik snapte het bedrijfgedoe ook niet. Zonder mij is er niets, geen aanbod, geen klanten, geen omzet. Het putte me uit. 
 

Vrij kunnen leven: ware rijkdom

Ineens was ik er klaar mee. Genoeg. Ik hoef niet rijk te worden, ik wil genoeg om vrij te kunnen leven. Ik hoef geen hoge tarieven, ik wil niet bijdragen aan schaarste, ik hoef geen bedrijf. Ik wil met wat ik doe, van betekenis zijn. Beweging tot stand brengen. Het liefste moeiteloos. Waarin geld alleen waarde heeft als universeel ruilmiddel. Dat is ware rijkdom.

systemisch coachen

Rake Vragen coaches

Omdat ik zelf persoonlijke en individuele coaching hélemaal niet leuk vind maar er wel veel verzoeken kwamen, heb ik een groep coaches opgeleid. Zij kunnen het veel beter dan ik, hebben er veel meer plezier in en… delen de wens om beweging te brengen.

school voor coaching

Systemische cijfers

Systemische cijfers

Een artikel over wat niet bestaat:

systemische cijfers

systemische cijfers

systemische cijfers systemische cijfers systemische cijfers systemische cijfers systemische cijfers systemische cijfers

onderstroom online

Een artikel over iets wat niet bestaat

Systemisch werk is fenomenologisch van aard. Dat betekent dat je vooral afgaat op wat je op dat moment waarneemt. Werken met cijfers, getallen en rapporten is een heel andere manier van werkwijze en kan op weinig enthousiasme rekenen in het systemische gedachtegoed. In dit artikel breng ik beide werelden bij elkaar.

Feiten over werk: arbobalans 2018. Wat staat er veel. Genoeg om in te verdwalen. En als je dan met een beetje met systemische ogen kijkt, zie je ook nog veel symptomen verstopt zitten in die cijfers. Hoe geef je cijfers als deze betekenis?

Simpel: je gebruikt zowel de informatie uit het analytische domein als de informatie uit het systemische domein. Het is niet zo moeilijk, het enige dat in de weg zit om dit te doen, zijn wij zelf. Mensen die van analytische benaderingen en informatie houden, wijzen de informatie uit het systemische domein af als subjectief, zweverig en onbetrouwbaar. Mensen die van de systemische benadering houden vinden het lastig de analytische informatie te gebruiken. Voor hen zijn de feiten en cijfers slechts indicatoren van iets anders, iets dat de cijfers overstijgt.

Het zijn twee totaal verschillende bronnen van informatie, die vanuit totaal verschillende waarheden werken. Wat in de ene bron belangrijk is, is in de andere bron volstrekte flauwekul of totaal irrelevant. Hoe het anders is, zie je in onderstaande figuur:

systemische cijfers

Omdat de manier waarop iets waar wordt, in deze twee domeinen zo anders van aard is maken de meeste mensen slechts gebruik van één benadering als informatiebron. Alsof de eigen benadering zwakker wordt door de waarde van de andere benadering te erkennen.

Door informatie uit beide benaderingen te halen, verrijk je de informatie die je kunt gebruiken. Je hebt meer ter beschikking om je plan of besluit op te baseren.

0) Er is een trigger

Dat kan een rapport zijn als Arbobalans. Dan komt de trigger uit analytische domein. De trigger kan ook uit het systemische domein komen. Bijvoorbeeld doordat je ergens een onderbuikgevoel over hebt of -zoals succesvolle ondernemers weleens zeggen- doordat je als het ware ruikt dat er een kans is. Dat zijn triggers uit het systemische domein.

 

1) Meer weten

De trigger is de aanleiding om meer te willen weten. Marktonderzoek. Een probleem wordt gedefinieerd en de omstandigheden worden verkend. Dit bevindt zich op het analytische domein. Alleen als er voldoende momentum en energie is opgebouwd, heeft het zin om door te gaan. Als niemand zich interesseert voor het idee of het probleem wordt niet erkend, dan stopt het hier.

 

2) Op zoek naar systemische informatie

Sommige problemen zijn symptomen van iets heel anders. Als je alleen het probleem zelf oplost, komt er een kloon van het probleem terug. Meestal een klein beetje gemuteerd zodat je denkt dat het een nieuw probleem is. In de systemische benadering ga je niet op zoek naar meer informatie over het probleem zelf maar over de context (vaak ‘het grotere geheel’ genoemd), over waar het bijhoort en waar het mee verbonden is.

 

3) Terug naar het analytische domein

De informatie uit stap 2 en stap 3 voeg je nu samen. Ook al komen ze uit totaal verschillende werelden. Met deze verrijkte informatie neem je op analytisch niveau een besluit of je maakt een plan. Alles wat je onderweg aan hindernissen tegenkomt, onderzoek je opnieuw in deze cyclus.

 

Onderstaand een schematische weergave:

systemische cijfers

Vragen stellen is een hele eenvoudige manier om informatie te verzamelen.

 

Analytische vragen

Analytische vragen gaan over specificaties van de omstandigheden. Voorbeelden van analytische vragen zijn:

  • heb je een voorbeeld?
  • wat gebeurde er precies en in welke volgorde?
  • wat is de eerst volgende stap?

Antwoorden op deze vragen geven je feitelijke informatie. Je krijgt een steeds preciezer beeld van de situatie.

 

Systemische vragen (Rake Vragen)

Vragen zijn als vorm heel geschikt om systemische informatie op te halen. De formulering van de vragen is anders dan die van analytische vragen. Bij analytische vragen zoom je vooral in op de omstandigheden, je wilt er meer van weten. Bij systemische vragen zoom je juist uit, je vragen hebben het karakter van een uitnodiging. Voorbeelden van systemische vragen zijn:

  • waar gaat het steeds niet over?
  • wat wordt er sterker door de huidige situatie?
  • voor wie of wat het hebben van dit probleem een goede oplossing?

Er is nog een extra voorwaarde om dit soort vragen echt tot informatie te laten leiden: je moet bereid zijn om alle antwoorden te aanvaarden. Als je hoopt op een bepaald antwoord of er zijn taboe’s of je wilt een antwoord niet onder ogen zien, dan sluit je als het ware de toegangspoort tot het systemische domein. Je antwoorden zullen plat en leeg aanvoelen.

 

Een (universele) serie Rake Vragen om verrijkte informatie te krijgen

Je kunt onderstaande serie Rake Vragen gebruiken om van het analytische domein, naar het systemische domein te gaan en te eindigen in het analytische domein om een plan te maken of besluit te nemen. Stel de vragen in de aangegeven volgorde.

  1. Waar gaat het over?
  2. Waar sta jij in relatie tot dit?
  3. Wat hoort erbij? Wat nog meer?
  4. Waar gaat het steeds niet over?
  5. Waar zit de druk?
  6. Waar zit het vermogen tot verandering?
  7. Welke beweging is mogelijk?
  8. Waar kan een eerste stap gezet worden? Hoe?

 

In onderstaande figuur zie je op welk domein iedere vraag zich richt:

systemische cijfers

Het rapport Arbobalans 2018 is heel geschikt materiaal om het eens mee te ervaren. Kies een deel uit het rapport dat je raakt, dat dicht bij huis is. Geef de cijfers betekenis door ze te verrijken met je antwoorden uit beide domeinen.

Alles wat hierboven staat is één op één te vertalen naar andere soorten cijfers, bijvoorbeeld die over de ontwikkeling van COVID-19 met alles wat erbij hoort. Onderzoek waar het je brengt!

Op missie

Ik ben op missie. Ik wil graag dat zo veel mogelijk mensen zich weer hun eigen systemische wijsheid herinneren, er op durven te vertrouwen en gebruiken, bijvoorbeeld in de vorm van Rake Vragen. Zodat al die energie die gebruikt wordt voor problemen die eigenlijk symptomen zijn, weer beschikbaar komt. Beschikbaar om iets te doen waar je blij van wordt, wat gezondheid brengt en plezier en overvloed.

Dat is waar het in het Praktijk Programma Rake Vragen werkelijk over gaat.

systemische cijfers systemische cijfers systemische cijfers

Functieharmonisering: het verschil tussen functie en persoon

Functieharmonisering: het verschil tussen functie en persoon

Het verschil tussen jou

en je functie

functieharmonisering

functieharmonisering functieharmonisering functieharmonisering functieharmonisering 

functieharmonisering

Systemische wijsheid in actie

Het voorbeeld uit dit artikel is wat mij betreft een mooie illustratie hoe systemische wijsheid zich heel gemakkelijk laat vertalen naar praktische interventies. Praktisch én baanbrekend!

Het verschil tussen functie en persoon

De functieharmonisering liep weer eens uit op een rommeltje. Logisch, want het was een ratjetoe van regelingen en afspraken. Achter elke uitzondering zat een verhaal en het geheel had niets meer te maken met taken en functies. Dus mocht de consultant aan een vol medewerkers uitleggen hoe de harmonisering precies geregeld zou gaan worden. De directeur zat achterin mee te luisteren.

 

Het nut van functies

Een functie is een handig iets. Het geeft door middel van taal de structuur en begrenzingen aan wat een medewerker geacht wordt te doen. Er zijn tal van stijlen om functies te beschrijven. Tegenwoordig houden organisaties vooral van generieke functies zodaterbinnen de functie wat bewegingsruimte ontstaat.

Het tweede doel van een functieomschrijving is het regelen van arbeidsvoorwaarden. De arbeidsvoorwaarden zijn direct gekoppeld aan een functie. Zo hoef je niet steeds met iedere individuele medewerker te onderhandelen.

Dat is alles, tenminste op het niveau van de bovenstroom.

 

Identificatie met functies

Daaronder, op de onderstroom, gebeurt nog iets anders. Hoe onveiliger de cultuur in een organisatie, hoe sterker mensen zich gaan identificeren met hun functie. Ze wórden hun functie. Zodra dat gebeurt wordt het hele functiesysteem ondermijnd. Veranderingen in functies, zoals bij een harmonisatie, raakt het individuele en persoonlijke niveau. Medewerkers die zich hebben vereenzelvigd met hun functie zijn kwetsbaarder op het vlak van integriteit, bijvoorbeeld bij het aannemen van geschenken.

Veel organisaties hebben richtlijnen voor het aannemen van geschenken. Maar terwijl die richtlijnen ervan uitgaan dat het geschenk aan de functiewordt gegeven, ervaart de medewerker dat het geschenk voor hem persoonlijki s. Een cruciaal onderscheid, dat tot heel andere beslissingen kan leiden.

Het is vrij eenvoudig om deze identificatie op te sporen en vanuit de onderstroom naar de bovenstroom te brengen. Als je vermoedt dat een medewerker geïdentificeerd is met zijn functie, vraag dan wie er aan het woord is. Spreekt de functie of de persoon? Om iemand te helpen van die identificatie af te komen kun je vragen: als niet jij maar iemand anders met dezelfde functie hierover zou moeten beslissen/adviseren, wat zou die persoon dan zeggen?

 

Gedoe met functies oplossen

Als je te maken hebt met gedoe rond functies, zoals beschreven in de inleidende alinea, is het zinvol om eerst het onderscheid tussen functie en persoon op de onderstroom zichtbaar te maken. Het inrichten op de bovenstroom wordt daarna een stuk eenvoudiger makkelijker. De technieken uit organisatieopstellingen zijn hiervoor heel geschikt en gemakkelijk in het gebruik.

De consultant vroeg de medewerkers in de zaal zich in te beelden dat hun functie voor ze stond. ‘Wat is er wel mogelijk en wat niet als je functie voor je staat?’ vroeg de consultant. De tweede stap was omgekeerd: ‘wat als je functie achter je staat? Wat is er dan wel en niet mogelijk?’ En: ‘voor het soort werk dat jullie doen, wat is krachtiger? Je functie voor je plaatsen of achter je?’

De directeur zat met open mond te luisteren.

Het lijken rare vragen en ze zijn ogenschijnlijk onbeantwoordbaar. Maar zelfs deze groep met financials voelde precies waar het over ging. De vragen en het gesprek die volgden legde het -onbewuste- onderscheid tussen functie en persoon bloot. Dat plaatste het harmoniseringsproces in een heel andere context. Vanaf nu kon het weer over de functies zelf gaan.

functieharmonisering

FF sparren?

In mijn vak als organisatieadviseur gebruik ik áltijd mijn systemisch wijsheid en Rake Vragen om beweging te brengen. Ik denk graag met je mee. In een sparringssessie komen we vaak snel verder. Als de sparring tot een opdracht leidt, geef ik de kosten van de sparring als korting cadeau. 

functieharmonisering

systemisch onderhandelen

systemisch onderhandelen

Systemisch onderhandelen:

onderhandelen naar levenskracht

systemisch onderhandelen

systemisch onderhandelen systemisch onderhandelen systemisch onderhandelen systemisch onderhandelen systemisch onderhandelen systemisch onderhandelen systemisch onderhandelen systemisch onderhandelen systemisch onderhandelen

systemisch onderhandelen

Our nature

Dit artikel is oorspronkelijk gepubliceerd op ournature.nl onder de titel ‘Levenskracht brengen in zakelijke onderhandelingen’.

Zakelijke afspraken maken vanuit systemische wijsheid

Onlangs meldde Siets Bakker zich bij mij. Ze zocht hulp bij de marketing en publiciteit van haar boek Rake Vragen. Breng beweging in situaties die vastzitten. We bleken een match en al snel belandden we in de fase van de zakelijke afspraken.

Tot mijn plezier verliep die fase heel anders dan bij traditionele onderhandelingen. De onderhandeling was geen spelletje touwtrekken om wie de sterkste is, maar een situatie waarin gekeken werd naar wat de ander nodig heeft om de samenwerking succesvol te laten worden. Ik voelde mij daardoor al gezien en gerespecteerd voordat we feitelijk samenwerkten. En Siets ook.

Siets legt uit waarom dat zo belangrijk is, en hoe je dat kunt faciliteren: ‘Onderhandelen is onderdeel van het maken van zakelijke afspraken. Traditioneel onderhandelen is zorgen dat jij zoveel mogelijk krijgt. Onderhandelen met levenskracht is zorgen dat het onderhandelingsresultaat zoveel mogelijk levenskracht heeft, dat wáár je over onderhandelt volop succesvol kan zijn. Dat doe je door systemische logica toe te voegen aan de onderhandeling.’

 

Alles is verbonden

‘De essentie van systemische logica is dat alles onderling met elkaar verbonden is. Voorbij grenzen van tijd en ruimte. Jij bent verbonden met het gezin en de omgeving waarin je bent opgegroeid, en het tijdperk. Je bent verbonden met collega’s en met concurrenten. Je bent ook verbonden met de opleidingen die je hebt gevolgd, en de instituten waar je ze gevolgd hebt. Via die verbindingen wordt van alles uitgewisseld: kennis, ervaringen, talenten, informatie. Als de verbindingen op een of andere manier verstopt zijn dan ervaar je problemen.

Verstoppingen worden veroorzaakt doordat:

  1. iets ontkend wordt, er niet mag zijn,
  2. er verwarring is over wat waar bij hoort of
  3. de uitwisseling uit balans is: iets of iemand neemt meer dan het geeft of geeft meer dan het neemt.’

‘Therapeuten, coaches en adviseurs die systemisch werken zoeken naar die verstoppingen en richten hun interventies op het oplossen hiervan. De bekendste manier om die verstoppingen in beeld te krijgen zijn opstellingen. Een tweede manier is het stellen van Rake Vragen.’

‘In een onderhandeling ga je een samenwerking aan. Je verbindt je met elkaar, ieder vanuit zijn eigen plek, en je organiseert een uitwisseling. Met die samenwerking vorm je een nieuw systeem. Je maakt, via het systeem, een context waarin alle betrokkenen iets kunnen betekenen.

Als je die context niet goed organiseert, dan kunnen mensen hun deel niet leveren. Er ontstaan verstoppingen.Denk maar eens terug aan de geweldige samenwerkingen die je hebt gehad: daar kon alles vrijelijk stromen. Er waren geen geheimen, ieder wist wat z’n plek was en hield zich er aan. Wat jij bijdroeg werd gewaardeerd en je kreeg er zelf voldoende voor terug.’

 

Onderhandel zo, dat je verstoppingen voorkomt

‘Een goede afspraak zorgt dat er geen geheimen zijn of informatie verborgen is, dat het duidelijk is wie waar staat, wie welke rol heeft en zich daar aan houdt, en dat er een gezonde uitwisseling is. Een gezonde uitwisseling zorgt dat je kunt nemen en geven wat nodig is. Niet meer en niet minder.  Gratis of tegen een te laag tarief werken, kan geen gezonde relaties creëren. Je neemt dan niet wat nodig is en de ander neemt te veel. Hij heeft een ‘schuld’ ten opzichte van jou. Of je klant komt zijn afspraken niet na of blijft maar om meer vragen zonder daarvoor te willen betalen.’

 

Verstoppingen signaleren en oplossen

‘Verstoppingen krijgen vorm als ploeteren, of je krijgt buikpijn of migraine, je maakt fouten enzovoorts. Het komt altijd op hetzelfde neer: de energie kan niet meer vrij stromen.

Je weet dat je te maken hebt met een verstopping doordat je harder moet werken dan gepast is. Die situatie stopt niet vanzelf. De verstopping verandert vaak wel van vorm, waardoor het lijkt alsof het probleem opgelost is. Als je gemakkelijk je producten weggeeft of het moeilijk vindt een reëel tarief te vragen, zou je jezelf de volgende vragen kunnen stellen:

Zou je het kunnen verdragen om financieel succesvol te zijn?

Waar moet de toestemming vandaan komen om genoeg geld te verdienen?’

 

‘Levenskracht brengen in samenwerkingen gaat niet alleen over de financiële afspraken. Het gaat om het geheel van afspraken. Als je bijvoorbeeld toestaat dat iemand steeds een afspraak met jou mag afzeggen zonder dat het consequenties heeft, dan neemt de ander ook te veel.’

 

Levenskracht als onderhandelingsresultaat bereiken

‘In een onderhandeling zoek je dus naar afspraken die het geheel zoveel mogelijk levenskracht geven, die geen verstoppingen veroorzaken. Dat doe je door rekening te houden met het volgende:

 

1 Het begint bij geld

Als je onderhandelt over je werk betekent dit in elk geval dat het over geld gaat. Geld moet onderdeel zijn van de afspraken om levenskracht te kunnen geven. Geld is nu eenmaal de meest universele vorm van uitwisselen. Als iemand niet bereid is te betalen, dan is dat zijn individuele keuze. Dat gaat over hem. Niet over jou. Jij hebt niets te maken met wat de omstandigheden zijn. Als je iets weggeeft, dan doe je dat vanuit jouw kunnen, met een stralend hart. Niet met een medelijdend hart omdat de ander het niet kan betalen.

Als je het moeilijk vindt om geld te vragen voor je producten of diensten moet je dat eerst met jezelf oplossen, tot die tijd kun je als ondernemer niet succesvol zijn.’

 

2 Bepaal je plek en handel daarnaar

‘Met wie zit de ander aan tafel? Een stevige professional? Een collega? Een projectleider? Bepaal welke versie van jou aan tafel zit, welke pet je op hebt. Dit is de plek van waaruit je in dit systeem acteert. Iedere plek geeft een andere focus en andere mogelijkheden. Kies de plek die het beste bij die situatie past en handel ernaar. De stevige professional heeft een mening en houdt hieraan vast. De collega zoekt overleg en contact. De projectleider zal gaan organiseren. Door het te benoemen weet iedereen waar hij staat, en dus is het geen bron voor verstoppingen.

 

3 Alles mag er zijn

‘Zorg dat je vooraf alles op tafel legt wat er toe doet. Je houdt niets achter. Zeg gewoon in een acquisitiegesprek dat je ergens geen verstand van hebt, of dat de reisafstand eigenlijk te groot is. Door dit te doen hoef je niet op een andere manier iets te compenseren. De energie kan vrij stromen. Bovendien is het directe effect dat je de ander ook uitnodigt om alles in te brengen wat ertoe doet.’

 

4 Check je afspraken op levenskracht!

‘De onderhandeling is pas af wanneer alle betrokken de afspraken hebben gecontroleerd op de levenskracht. Met als controlevraag: wie en wat worden er sterker door deze afspraken? Is iedereen sterk genoeg om te doen wat nodig is?’

‘Als iets of iemand nog niet sterk genoeg is, wil je dat vooraf weten. Het beste antwoord is dat ieder en het geheel sterker worden door de afspraken. Als het twijfelachtig is, spreek dan een mogelijkheid om de afspraken te herzien af: als iemand buikpijn krijgt van de afspraken dan is dat reden om opnieuw in gesprek te gaan. Of spreek een termijn af: we beginnen op deze wijze tot we in de volgende fase komen.’

Het is bijzonder te ervaren dat de toepassing van de systemische logica effect heeft. Doordat we goede afspraken maakten, voelt de samenwerking met Siets vanaf het begin als gelijkwaardig. We zijn een team waarin oog is voor elkaars behoeften. We kunnen echt luisteren naar wat de ander zegt, ruimte geven aan elkaars expertise en twijfels vrijelijk uitspreken. Dat draagt allemaal bij aan het ontstaan van flow.

Systemisch Wijzer

Jouw wijsheid

Onderhandelen is een van de vaardigheden die je in het dagelijks leven moet inzetten en waar je systemische wijsheid een groot verschil kan maken. In ‘Systemisch wijzer’ lees je nog veel meer praktische toepassingen van systemische kennis. 

systemisch onderhandelen

Een onmogelijke opdracht

Een onmogelijke opdracht

Een onmogelijke

opdracht

onmogelijke opdracht

onmogelijke opdracht

Uit mijn praktijk

Met managementconsulting.nl sprak ik af om een serie blogs te schrijven over mijn praktijk als organisatie-adviseur en teamcoach. Onderstaand de eerste.

Vijf paar ogen kijken je verwachtingsvol aan

Het verlossende woord moet van jou komen. De vijf teams van de P&O-afdeling hebben jarenlang zo langs elkaar heen gewerkt, dat ze er onderling niet meer uitkomen. Ieder paar ogen vertegenwoordigt één van deze teams. Een golf van hoop, frustratie en vermoeidheid komt via hun blik je kant op. Zonder geluid te maken, zucht je. Een onmogelijke opdracht.

 

Zelfs die dure consultant niet

Iedere consultant kent deze blik en is met deze wanhopig vragende ogen aangekeken. Allemaal volwassen mensen die niets liever doen dan hun vak uitoefenen en die het dan tóch presteren jarenlang met elkaar een probleem in stand te houden. En dan jou aankijken alsof je de verlosser bent. Blijk je dat niet te zijn, dan ben je het excuus voor het in standhouden van het probleem: ‘niemand kan er iets aan doen, zelfs die dure consultant niet’.

 

Systemische kennis invoegen bij onvervulbare opdrachten

De systemische benadering biedt rijke inzichten die helpen om met onvervulbare – en dus schijnbaar onmogelijke – opdrachten om te gaan. Die handvatten bevinden zich op drie niveaus: dat van de consultant, dat van de opdracht en dat van de organisatie en zijn via het stellen van vragen praktisch toepasbaar.

 

De consultant

Wat is typisch voor de opdrachten op jouw pad, die niet direct iets te maken hebben met jouw kennis en ervaring? Bij mij zijn dat opdrachten waarbij mensen het gevoel hebben muurvast te zitten. Ze hebben alles geprobeerd, maar komen niet vooruit. Het soort opdrachten dat op je pad komt past over het algemeen goed bij de levenservaring die je hebt opgedaan.

Als jij in je jeugd voor onoplosbare problemen hebt gestaan (omdat ze niet de jouwe waren), dan kun je in je volwassen leven waarschijnlijk heel makkelijk omgaan met onvervulbare opdrachten. Je herkent ze instinctief als ‘thuis’. De systemische benadering biedt een context waarbinnen een daadwerkelijke oplossing voorhanden is door expliciet te onderzoeken waar wat bij hoort.

 

De opdracht

Wanneer je een opdracht aanneemt voel je je verantwoordelijk voor een succesvolle uitvoering. Maar soms is het helemaal niet de bedoeling dat het probleem werkelijk opgelost wordt. Het oplossen van het probleem zou te veel andere zaken aan het licht brengen. Een vraag die ik altijd stel in de acquisitiefase is ‘zou het te verdragen zijn als dit probleem werd opgelost?’ De opdracht staat ten dienste van iets wat groter en belangrijker is.

 

De organisatie

Een opdracht staat nooit op zichzelf, het is altijd onderdeel van een groter geheel, bijvoorbeeld de organisatie. Als consultant, of opdrachtnemer, ben je geneigd de opdracht af te bakenen. Je bepaalt grenzen, mijlpalen, doelen en maakt een plan. Vervolgens neem je binnen de organisatie de leiding over de uitvoering daarvan. Maar bij onvervulbare opdrachten helpt het om de boel om te keren: stel je voor dat de organisatie jóu leidt? Waartoe word je dan precies uitgenodigd en wat zijn kansrijke interventies?

 

Onmogelijk. Of toch niet?

De opdracht van de vijf P&O-teams bleek toch niet onvervulbaar, laat staan onmogelijk. De systemische benadering gaf handvatten om in plaats van het zichtbare, vooral het onzichtbare probleem op te lossen. Geleid door de volgende vragen, vonden de medewerkers de sleutel voor beweging:

  • Wie gelooft dat er verandering mogelijk is?
  • Waar hoeft het niet over te gaan, zodat de focus op de samenwerking ligt?
  • Waar kan de eerste beweging vandaan komen?
coach

Teamcoach

ken je het gevoel uit dit artikel? Dat je met je team niet meer weet waar werkelijke verandering vandaan kan komen? Neem contact met me op als denkt dat verstoppingen in de onderstroom een rol spelen. Dan brengen we samen de boel weer in beweging.

onmogelijke opdracht

onmogelijke opdracht

onmogelijke opdracht

onmogelijke opdracht

onmogelijke opdracht

Veranderen of bewegen

Veranderen of bewegen

Veranderen of

bewegen

veranderen of bewegen

veranderen of bewegen

veranderen of bewegen

Coverstory

Dit artikel is oorspronkelijk gepubliceerd als coverstory op managementsite.nl op 4 september 2018.

Veranderen of bewegen?

Iedereen maakt het mee: dat je hard zit te werken aan iets en dat er eigenlijk niets wezenlijks gebeurt. Dat, zodra je er geen aandacht of tijd meer aan besteedt, het automatisch terugveert naar waar je begonnen was. Je zit eigenlijk vast. Een opvatting, een proces, een benadering. Het maakt dat patronen hardnekkig zijn en veranderingen langzaam gaan. In die gevallen is een verandering de verkeerde oplossing: een beweging is nodig.

Het projectteam had een swingende start. Iedereen was gecommitteerd aan de opdracht, het team was zorgvuldig samengesteld met de juiste professionals. Alles was aanwezig om het project een succes te laten worden. Helaas kwam er al snel de klad in. De tweewekelijkse overleggen werkten niet goed. Mensen kwamen te laat, waren niet goed voorbereid of kwamen de afspraken maar half na.

Als je iets wilt veranderen, dan maak je een plan. Je gaat van A naar B en overwint de hindernissen die je onderweg tegenkomt.

Op een teamdag werden concrete afspraken gemaakt die logischerwijs zouden helpen het overleg meer te laten opleveren. De frequentie van de overleggen werd verhoogd en er werd een project-assistent aangesteld die de agenda, documenten en afspraken beheerde. Dat ging twee weken goed. Daarna werd het overleg een soort duiventil. ‘Het is een te grote belasting,’ was het meest gehoorde excuus.

Het projectteam besloot met de scrummethode te gaan werken. De strakke structuur zou helpen discipline te houden. De eerste sprint verliep goed, de tweede redelijk maar vanaf de derde sprint ging het weer mis. Het project dreigde te mislukken.

Soms is beweging nodig. Dan ga je op onderzoek uit. Je zoekt naar wat er vastzit en in het zoekproces maak je dat los.

Toen het team na de derde sprint de voortgang evalueerde, gaven enkele teamleden aan zich terug te willen trekken uit het project. ‘We lopen hier in kringetjes, ik heb er geen zin meer in, er verandert toch niets’ zei het meest ervaren teamlid.

Als zaken zich lijken te herhalen, je hebt een bepaald onderbuikgevoel of je hebt gewoon géén idee hoe het anders moet, dan is het nuttig te kijken of een beweging maken niet een betere keuze is dan opnieuw een verandering inzetten.

 

Het verschil tussen veranderen en bewegen

Veranderen

  • De uitkomst is het doel
  • De uitkomst is in het beste geval wat je wilde
  • Geïnitieerd en geleid vanuit het management
  • Systeem veert makkelijk terug naar ongeveer de oude situatie
  • Eist focus en volharding

Bewegen

  • De uitkomst is het gevolg
  • De uitkomst is beter/ waardevoller dan je had kunnen bedenken
  • Geen vaste plek waar de beweging vandaan kan komen
  • Systeem is getransformeerd naar iets nieuws
  • Gaat snel en moeiteloos, mits de juiste interventie gedaan wordt

 

De functie van afdelingsmanager financiën stond alweer vacant. Voor de zesde keer in vijf jaar. Zelfs de interim-managers zaten niet de volle looptijd van de opdracht uit. Aan de functie zelf en de procedure kon het niet liggen, daar was zorgvuldig over nagedacht. De gemeentesecretaris aarzelde om opnieuw een procedure te starten: hij wilde zeker weten dat nu de juiste persoon geselecteerd werd.

Als dat wat veranderd moet worden, eigenlijk een symptoom van iets anders is (en dat is bijna altijd het geval), dan veert het geheel terug naar de oude situatie zodra er geen druk meer op ligt. Bijvoorbeeld als de nieuwigheid van de sprints eraf is. Of als het management een andere focus krijgt, dan veert een team, een proces of een product terug naar de oude situatie. Het ziet er meestal wel anders uit en in de succesrapportages wordt dat verschil stevig uitvergroot. Maar in wezen is het terug naar het oude.

De vraag ‘bestaat deze functie eigenlijk wel?’ bracht onmiddellijk beweging.  De functie bleek na de herindeling van deze gemeente te zijn gecreëerd voor een van de managers van de herindelingsgemeenten. Een onderhandelingsresultaat die destijds hielp de herindeling goed te laten verlopen. De conclusie was duidelijk: de functie bestond niet echt. Die conclusie bracht onmiddellijk nieuwe oplossingsruimte. De werkzaamheden werden anders ingericht, de control-positie werd verstevigd en een deel van taken werd ingekocht bij een buurgemeente. Zo kom je van veranderen naar bewegen.

Het systemische begrippenkader en gedachtegoed geeft houvast om een beweging in gang te zetten en te begeleiden. Deze kennis wordt tot dusver vooral toegepast in familie- of organisatieopstellingen. In opstellingen wordt vaak heel goed zichtbaar waar het vastzit. Een goede opsteller zal het losmaken begeleiden. Maar een meer praktische, voor iedereen bruikbare vorm, is het stellen van vragen. Deze vorm van vragen stellen heet Rake Vragen.

Al maanden deed ik mijn best om klanten te krijgen voor de opleiding die ik ontwikkeld had. Ondanks alle inspanningen, meldde niemand zich aan. Ik veranderde de prijs, ik paste het programma aan, de website werd vernieuwd. Wat ik ook deed: iedere verandering bleef zonder resultaat.

Tijdens een workshop die ik voor een groep collega’s gaf vertelde ik over hoe dit opleidingsaanbod me uitputte. Een van mijn collega’s keek me aan. De vraag die volgde veranderde alles: ‘Waarom een opleiding aanbieden als deze workshop al zo goed is?’ Raak! De vraag maakte mijn idee dat ik een opleiding moest aanbieden, los. Ik zat muurvast in de gedachte dat ik een opleiding moest aanbieden. Na de vraag ontstond er onmiddellijk ruimte voor andere ideeën. Die als vanzelf kwamen. De opleiding veranderde in een serie workshops. Vanuit die flow, begonnen de aanmeldingen ook te komen. 

Volgens onderzoek van TNO en het CBS meldt jaarlijks 16% van de medewerkers zich ziek wegens burn-outklachten. Dat zijn alleen de klachten die gemeld worden. Burn-out betekent dat het op is. Je kunt niet meer. Je kunt harde werk niet langer volhouden. De signalen dat het vastzit zijn al veel eerder voorbij gekomen. Je moet veranderen. Ergens moet iets dat vastzit losgemaakt worden. Alleen dan is het herstel duurzaam.

Soms is een verandering nodig, soms een beweging.

 

Hoe vragen beweging brengen

Heel veel vraagtechnieken zoeken naar omstandigheden, feiten en voorbeelden. Maar dat helpt niet als je vastzit. Je hebt namelijk geen bewijs of meer informatie nodig. Want met die informatie ben je al zo hard aan het werk. Meer informatie, feiten en bewijzen zijn meer van hetzelfde. En dragen dus niet bij aan het losmaken. Of zoals Einstein zei ‘We kunnen een probleem niet oplossen met de denkwijze die het heeft veroorzaakt’. Zoals in het voorbeeld van de afdelingshoofd financiën de oplossing niet lag in een nog betere procedure, maar in een andere benadering van het probleem.

Dus: stel vragen die voorbijgaan aan omstandigheden, feiten en voorbeelden. Vragen die je uitnodigen om voorbij alles wat je al weet en kunt, te gaan. Om dat soort vragen te stellen aan jezelf of aan een ander is wel moed nodig. Je moet bereid zijn om álle mogelijke antwoorden onder ogen te komen. In die bereidheid zit het vermogen dat zorgt dat iets los kan komen.

 

Drie voorbeelden van Rake Vragen

  1. Waarvoor is het vastzitten de best mogelijke oplossing?
  2. Wat wordt er niet gezien?
  3. Waar moet de toestemming vandaan komen voor het nieuwe?

Het gaat bij dit soort vragen eigenlijk niet om het antwoord. Het proces om het antwoord te vinden doet er veel meer toe. Of zelfs: het proces om te kiezen welke vraag gesteld moet worden. In het proces ontstaat de beweging. Uiteindelijk maakt het niet zo veel uit welke vraag je stelt. Ze passen allemaal, iedere vraag heeft de potentie om het verschil te maken. Dat komt doordat de vragen zelf als het ware ‘leeg’ zijn, ze geven geen richting aan, adviseren niet en suggereren niets. Ze zijn oordeelloos. Dat zorgt ervoor dat degene aan wie je de vraagt stelt, uitgenodigd wordt om te verkennen wat er werkelijk aan de hand is.

Een vraag stellen kan altijd.

 

Conclusie

De start van veel opdrachten die ik als organisatieadviseur krijg, is het realiseren van een verandering. De koers moet anders, gedrag of vaardigheden van medewerkers zijn niet goed, noem maar op. Hoe het nu is moet anders. Het management is dan verantwoordelijk voor het halen van deze doelen en adviseurs zoals ik helpen het management bij hun taak.

Als ik meewerk aan een verandering houd ik het bestaande mede in stand. Soms is dat wenselijk. Maar veel vaker zijn opdrachtgevers blij met de beweging die tot stand gebracht is. De flow in de organisatie is onmiddellijk weer terug.

veranderen of bewegen

Jouw doorbraak

Upgrade jezelf en voeg het onderscheid tussen veranderen en bewegen toe. Je leert hoe dit werkt in de introductie en 3 levels van het Praktijk Programma Rake Vragen

veranderen of bewegen

Handleiding systemisch werk

Handleiding systemisch werk

Handleiding systemisch werken

wat is systemisch werk

wat is systemisch werk

onderstroom online

Onderweg naar Rake Vragen

De ‘Handleiding systemisch werken’ is de allervroegste voorloper van mijn huidige werk, met toen al een hoofdstuk met vragen.

In 2014 was mijn coming out als auteur. Hanneke Koomans hielp me met de redactie. En belangrijker nog: met het te durven.

Verlegen

Ik schreef de ‘Handleiding systemisch werken’ schreef ik in eerste instantie voor mijn opdrachtgevers. Zij wilde weten welke kennisbronnen ik gebruikte in mijn werk als organisatie-adviseur. Er was destijds geen andere literatuur die ik vond passen bij de manier waarop ik de kennis gebruikte. Het maakte me voor het eerst zichtbaar.

De Handleiding werd een eigen uitgave, ik was te onzeker om het bij uitgevers aan te bieden. Via Bol.com verkocht ik ze. Toen ik met Leanne Systemisch wijzer schreef, heb ik de Handleiding teruggetrokken.

Stem

Als ik de tekst nu lees, heb ik een glimlach rond mijn mond. Ik herinner me weer hoe hard ik m’n best deed om het allemaal goed te doen. De woorden van mijn leermeesters in mijn eigen taal uit te drukken.

Nu heb ik mijn eigen stem gevonden. En de durf die te laten klinken.

Ik heb daarom even getwijfeld of ik de Handleiding zou delen met je, het is echt oud werk. Maar ja, misschien is dat juist wel goed, in deze tijd waarin alles steeds maar nieuw moet zijn en er tegelijk verlangen naar het oude is.

handleiding systemisch werk

Oud en nieuw

Wanneer komt je derde boek? Wordt me soms gevraagd. Op dit moment denk ik van nooit. Er zijn veel andere, misschien wel betere vormen van kennisdelen. Die goed passen bij de destructieve en scheppende kracht van het universeel geweten. Mijn favoriet is het Praktijk Programma omdat daar zo veel ruimte is voor wat er nú aan de orde is.

wat is systemisch werk wat is systemisch werk wat is systemisch werk wat is systemisch werk wat is systemisch werk

Hoe je óók online op de onderstroom kunt surfen

Hoe je óók online op de onderstroom kunt surfen

Hoe je óók online op de onderstroom kunt surfen

onderstroom online

onderstroom online

onderstroom online

Coverstory

Dit artikel is oorspronkelijk gepubliceerd als coverstory op managementsite.nl op 3 november 2020.

Systemische beginselen toegepast op online werken tijdens de corona crisis

Nog steeds is online werken voor de meeste mensen een vorm van ‘roeien met de riemen die je hebt’. Alle informatie en contact is functioneel en de sociale elementen worden door veel mensen gemist. Niet zo gek want via die informele contacten en sociale elementen krijg je informatie uit de onderstroom. En dat blijkt misschien wel veel belangrijker te zijn dan we ooit gedacht hadden. Als je niet wilt omvallen door alles wat je mist, zul je de onderstroom ook online in beeld moeten zien te krijgen. Zeker nu corona minder makkelijk verdwijnt dan gehoopt en thuiswerken voorlopig de norm blijft.

“Toen de lock down net begon vond ik het eigenlijk wel prettig” zo vertelt Esther. “Het scheelde me veel reistijd en ik kon lekker mijn achterstanden wegwerken. Maar nu verlang ik er naar mijn collega’s weer te zien. Ik mis de gesprekjes om niks en ik heb soms het gevoel dat ik een beetje aan het afdrijven ben: ik heb eigenlijk geen idee meer wat er in de rest van de organisatie gebeurt. Mijn directeur praat me wel bij maar dat is toch niet hetzelfde.”

In dit artikel lees je geen rijtjes met vluchtige tips, maar zinvolle informatie met praktische toepassingen. Want als jij weet hoe je de onderstroom goed organiseert, werkt dit vóór je, in plaats van tegen je. Dan maakt het helemaal niet meer uit of je online of fysiek werkt.

 

Over de onderstroom

De onderstroom wordt gevormd door de verborgen, onderlinge verbindingen in een organisatie, team of project. Het succes of falen van online samenwerken ligt in hoe goed je verbinding kunt maken met het werk vanuit je thuiswerkplek. Dus als je door hebt hoe de verbindingen in systemen functioneren, kun je er in online samenwerken heel gemakkelijk je voordeel mee doen. Het gaat hier niet om de fysieke verbindingen zoals de snelheid van je computer of de internetsnelheid van je glasvezelkabel maar om de innerlijke verbindingen die jij maakt met je werk, je collega’s en de organisatie. Waar je voelt dat je bij hoort, waar je onderdeel van bent.

Esther uit het voorbeeld voelt zich inmiddels nauwelijks nog onderdeel van de organisatie. Ze doet haar best maar mist veel informatie en raakt langzaamaan geïsoleerd. Maar in slechts vier stappen kunnen Esther en al die andere mensen die dit dagelijks ervaren, gemakkelijk weer toegang krijgen tot die onderstroom:

 

Stap 1 Maak je wereld groter

Esther: “Ik heb inmiddels een werkplek ingericht in wat eerst een inloopkast was. Ik zit daar de hele dag en zie en spreek eigenlijk niemand. Ja online wel, maar dat telt niet. Op kantoor lunchten we altijd samen en de week sloten we af met een borrel. Nu eet ik m’n eentje een boterham en laat daarna de hond uit.”

Door het vele thuiswerken wordt je wereld automatisch kleiner. Het gebrek aan verbindingen met anderen gaat ten koste van de motivatie en het gevoel een zinvolle bijdrage te leveren. Het gaat je gelijk beter wanneer je het systeem waar je bij hoort expliciet een plaats geeft in je online meetings. Heb het erover. Laat een foto zien van de impact die jij met je team hebt: hier doen we het voor. Het werk van Esther gaat bijvoorbeeld over het verbeteren van gezondheid van kinderen. Zij zou met haar team de kinderen om wie het gaat, in de meetings in beeld kunnen brengen.

Als je kunt voelen dat jouw bijdrage ertoe doet, heb je toegang tot meer informatie en energie. Gebruik ook social media op een slimme manier: zo kun je ook je wereld groter te maken. Volg op LinkedIn anderen uit jouw vakgebied en neem actief deel aan de gesprekken die plaatsvinden.

 

Stap 2: Kies je de juiste plek

Esther: “In mijn projectteam heb ik als secretaris een bepalende functie. Ik moet zorgen dat ik precies weet wat iedereen doet. Ik zorg er ook voor dat iedereen zijn afspraken nakomt en beheer de agenda van onze projectteamoverleggen. Ik ben de spil van het project maar door al dat online werken weet ik niet meer wie wat doet.”

Nadat je je wereld weer groter hebt gemaakt, is het belangrijk dat je de plek kiest die jij in die wereld hebt. Veel mensen zetten, net als Esther, zichzelf of hun functie centraal. Laten alles daar om draaien. Maar feitelijk is iedere functie is een schakel in een groter geheel, niet de centrale as. Het verschil tussen die feitelijkheid en hoe je het beleeft wordt door het online werken sterk vergroot.

Draai het om: zie jezelf als schakel in een grotere context. Een belangrijke schakel weliswaar, zonder jou zou het niet hetzelfde zijn, maar toch niet meer dan een schakel. In de rol van secretaris heeft Esther bijvoorbeeld een organiserende functie in planning en informatiemanagement. Maar het succes van het project hangt niet van haar af. Wanneer Esther in haar denkwijze deze ordening zou kiezen, zou ze heel gemakkelijk kunnen zien met wie ze echt in contact moet zijn en waarover. Haar bijdrage zou direct effectiever zijn, wat leidt tot meer werkplezier en motivatie.

 

Stap 3 Werk vanuit een veld

Esther: “Een van de dingen waar ik écht goed in ben, is het aanvoelen van het momentum. Ik heb een goed gevoel voor timing, bijvoorbeeld voor het moment van het inplannen van een overleg. Online vind ik dat veel moeilijker, de afstand is gewoon veel te groot geworden.”

Als je je wereld groter hebt gemaakt en je hebt de goede plek ingenomen, dan ontstaat er automatisch iets heel interessants: het werk dat je doet heeft weer context en meer perspectief. Esther zou bijvoorbeeld regelmatig stakeholder analyses kunnen maken. Juist door dit regelmatig te doen, kan ze heel goed zien hoe het project zich ontwikkelt waardoor haar gevoel voor timing weer gevoed wordt. De context en het perspectief geven automatisch toegang tot het onzichtbare maar zeer voelbare deel van de organisatie waar gewoonten en normen wonen. In systemisch jargon heet dit een ‘veld’.

Een veld bevat alle informatie van een systeem. Het bevat informatie over alles wat er ooit gebeurd is, over waarom een systeem ooit is opgericht en over wat er in potentie mogelijk is. Dat veld is eigenlijk veel praktischer dan het klinkt: denk maar eens aan hoe weinig tijd je in een nieuw team eigenlijk nodig hebt om door te hebben hoe de hazen lopen. Dat intuïtieve aanvoelen van de normen, dynamiek en gewoontes is het veld van een team. Of dat project waar je ooit aan werkte waarin alles vanzelf leek te gaan. Dat je elkaar naar een hoger niveau tilde. Dat is werken vanuit een veld.

Het gevoel voor timing van Esther komt hieruit voort. Esther zou ook in haar voormalige inloopkast, voorwerpen kunnen plaatsen die direct naar het werk verwijzen. Of posters ophangen die bij de campagnes gebruikt worden of een grote print van de projectplanning. Zodat ze letterlijk de juiste context waarin ze werkt, om zich heen heeft. Als ze dit doet nadat ze stap 1 en 2 heeft genomen, heeft ze toegang tot alle informatie uit dat veld.

 

Stap 4 Zet je lichaam aan

Esther: “Op kantoor zit ik in een ruimte met drie collega’s en heb ik veel overleggen. Ik loop van afspraak naar afspraak. Door het thuiswerken zit ik eigenlijk de hele dag op een stoel, er is niks om naar toe te gaan. Ik kijk de hele dag naar een scherm, mijn ogen zijn aan het einde van de dag soms echt moe.”

Informatie uit de onderstroom komt in de vorm van fysieke reacties. Bijvoorbeeld in de vorm van een onderbuikgevoel, hartkloppingen bij een nieuw idee of een hoge adem als je iets zeggen wilt. Als je lichaam aanstaat dan kun je waarnemen wat er met jou gebeurt tijdens de meeting. Krijg je hartkloppingen als iemand iets zegt? Interessant! Waar reageer je op via hartkloppingen als signaal? Vaak is dat bijzonder relevante informatie die we helaas nauwelijks gebruiken omdat dit in de bovenstroom irrelevant is.

Vanuit de onderstroom vertellen die hartkloppingen je misschien wel dat het heel spannend is wat er staat te gebeuren. Je zou hardop kunnen benoemen dat het spannend is of de anderen vragen waar het spannend is. Als die hartkloppingen informatie uit het veld bevatten en je geeft het betekenis, dan verdwijnen de hartkloppingen als signaal. Raar? Ja. Voor je analytische brein wel, die heeft feiten en voorbeelden nodig als informatie. Raar of niet: de informatie de je nu hebt is rijker en relevanter geworden.

Esther zou hier gebruik van kunnen maken door, voor ze met iets nieuws begint, een korte bodyscan te doen. Een bodyscan is dat je in gedachten even checkt hoe met je lichaam gaat: hoe je op je stoel zit, of je het warm hebt of juist koud, voelen hoe je hart klopt of luisteren naar je ademhaling. Of door na iedere meeting even op te staan, een beetje rond te lopen en te stretchen. Alle vormen waarin je voelt hoe het met je lichaam gaat, zijn geschikt.

 

Ter afsluiting

Meer dan ooit lijkt het nodig om juist ook de informatie uit de onderstroom onderdeel te laten zijn van onze plannen en besluiten. De informatie uit de onderstroom komt namelijk voort uit hoe we onderling verbonden zijn, ook als we dat dagelijks op onze thuiswerkplekken niet direct zo ervaren. De vier stappen uit dit artikel bewijzen dat contact krijgen met de onderstroom, online net zo makkelijk kan als fysiek.

Surfen als een pro?

De onderstroom online gebruiken? Het is makkelijker dan je denkt. En iedere surfer weet: als je het eenmaal doorhebt wil je niet anders meer. Ontdek alles in het Praktijk Programma Rake Vragen

onderstroom online

Vertrouwen

Vertrouwen

 

Vertrouwen

vertrouwen

vertrouwen

vertrouwen

Vertrouwen, met open ogen

LFK Magazine nodigt uit om meer vanuit rust en balans te leven. In het themanummer ‘vertrouwen’ paste het verhaal over een perfecte mislukking prachtig.

Een jaar had ik eraan gewerkt. De nieuwe website van mijn uitgeverij. Op de nieuwe website zouden bezoekers verrast worden met speelse, extra informatie. Het was nog geen sinecure om het allemaal goed te krijgen: bezoekers konden boeken kopen, met en zonder verzendkosten, materialen en digitale bestanden. Klanten komen uit heel Europa, ook daar moest rekening mee gehouden worden.

Mijn favoriete vormgever en ik zijn dagen bezig geweest om precies de juiste snaar te raken. In de maanden voor de livegang huurde ik een website-expert in, iemand die weet wat ik niet weet, om alle technische instellingen te controleren en fouten eruit te halen. Een nieuwe website is een kwetsbare stap, vooral als een groot deel van je bedrijf vaart op online verkoop. De website levert het basisinkomen voor mijn gezin.

 

Met ogen dicht

Toen was het zover: Ik deed mijn ogen dicht en drukte op <enter> om de opdracht tot livegang te bevestigen.

Het dichtdoen van mijn ogen had een bijzondere kwaliteit. Het was geen knijpen met mijn ogen, zo van ‘op hoop van zegen’. Het was ook geen vorm van niet willen kijken, het vermijden van verantwoordelijkheid nemen. De kwaliteit van het dichtdoen van mijn ogen was er een van overgave: wat er gebeurt, gebeurt er. Er zal niets gebeuren dat niet op te lossen is. Want ondanks de zorgvuldige en uitgebreide voorbereiding ging ik ervan uit dat er zeker dingen mis zouden gaan. Ongetwijfeld hadden we iets over het hoofd gezien dat we pas na livegang zouden ontdekken.

In het moment met gesloten ogen kon ik heel goed voelen hoe het met mij ging. Ik was ontspannen. Mijn hartslag was laag. Mijn ademhaling was rustig. Niets aan de hand. Ja, ik had vertrouwen.

 

Wat gebeurt er?

Voelen hoe het met mij gaat is iets dat ik voortdurend doe. Niet op emotieniveau, ben ik blij, maar op waarnemingsniveau: wat gebeurt er in mijn lichaam? Ik beschouw mijn lichaam namelijk als een soort antenne. Mijn lichaam vangt informatie op waar ik met mijn denkcapaciteit niet bij kan en vertaalt dat naar spanning, hoge ademhaling, kippenvel en nog veel meer.

Je kent het zelf ook wel, dat je op onverklaarbare wijze ergens onrustig over bent. Of de zaak niet helemaal vertrouwt. Op dat moment zelf kun je dit onderbuikgevoel niet verklaren, achteraf is het kristalhelder. De meeste mensen besluiten op het moment zelf om dit soort informatie maar te negeren, er is immers geen logische verklaring voor. Ik doe dat niet. Ik neem de informatie uit mijn onderbuik minstens zo serieus als de dingen die ik bedenk en weet. Het klinkt misschien een beetje gek, maar het geeft mij heel veel rust om die informatie zo te vertrouwen.

 

Antenne

De informatie die ik met mijn lichaam, als antenne, opvang bestaat ook zonder mij. Het is niet van mij. Op een of andere manier hangt het in de lucht. Vergelijkbaar met hoe je laptop via een wifiverbinding toegang heeft tot oneindig veel informatie. Ook die informatie waarvan je niet eens weet dat het bestaat.

Wat jouw of mijn lichaam opvangt hangt af van de frequenties waar het lichaam zich automatisch op afstemt. Dat zijn meestal de frequenties die horen bij hoe je bent opgegroeid. Ik kon me als jong meisje al snel zelf goed redden. Ik vond het heerlijk om dingen alleen te doen en mijn eigen weg te bedenken. Ik deed zo min mogelijk een beroep op de hulp van volwassenen. Mijn antenne stemt zich moeiteloos, zonder enige ruis, af op omgevingen waarin veel zelfstandigheid en autonomie nodig is. Die omgevingen voelen voor mij automatisch als ‘thuis’, op een onbewuste manier.

 

Thuis

De antenne werkt niet alleen op wat ruikt als ‘thuis’ maar ook op het tegenovergestelde ervan. Ik kom nooit in situaties waarin anderen afhankelijk van mij zijn. Als mensen hulp nodig hebben, dan vragen ze mij niet. Ze komen niet op het idee. Eerlijk gezegd vind ik dat wel prima.

Ik met mijn antenne, jij met jouw antenne, je vangt informatie op die je met je brein niet kunt verzinnen. Anderen vangen informatie over mij op, ook over jou. Hoe meer het op elkaar lijkt, het vanzelfsprekender de informatiestroom gaat. De antennes spreken als het ware hetzelfde dialect.

Dus ik zat daar achter mijn laptop. Met mijn ogen dicht. Te luisteren naar de signalen die mijn antenne opving. Alle signalen vielen in de categorie ‘vertrouwen en overgave’. Ik was trots op mezelf. De touwtjes in handen houden is natuurlijk voor mij, de staat van overgave heb ik echt moeten leren. Ik was trots en begon tevreden aan het volgende project.

 

Onrustig

Toen er twee dagen later nog geen enkele bestelling was geplaatst, werd ik onrustig. Normaal zouden er nu zeker 8-12 orders zijn. De onrust ging niet over de verloren omzet maar om de site. Alsof je in je hart weet dat iemand ziek is maar zolang nog niemand het hardop zegt, is het niet zo. Ik logde in op de backendvan de site om te kijken of er iets zichtbaar niet klopte.

Tot mijn grote schrik zag ik dat de betaalinstellingen nog in de testmodus stond. Er konden helemaal geen bestellingen geplaatst worden. Ik zette het vinkje uit en je zou denken dat het daarmee afgedaan was. Maar mijn onrust bleef. Het voelde alsof mijn bloedstromen in een storm terecht waren gekomen. Alsof er golven in mijn bloedbaan waren. Reden voor alarm dus!

Alarm, ondank dat het probleem was opgelost. Er was geen feitelijke aanleiding reden voor paniek. Maar toch. Dezelfde kennis die ik gebruik bij het luisteren naar mijn lichaam als antenne, gebruikte ik nu om te onderzoeken wat er aan de hand zou kunnen zijn. ‘Als er een boodschap in de golven in mijn bloedbaan zit, wat zou dan de boodschap kunnen zijn?’ was de vraag die ik me in dit geval stelde.

Het eerste antwoord ging over geld en tijd. Het kon toch niet waar zijn dat, na alle tijd en al het geld dat ik er ingestoken had, die website niet goed zou zijn.

Het tweede antwoord, enkele uren later, ging over status. Ik had mijn complete klantenbestand een trotse nieuwsbrief gestuurd met het bericht dat de nieuwe site live was. Ik schaamde me dat de site niet op orde bleek.

Bij het derde antwoord kwam boosheid: hoe is het toch mogelijk dat nu ik eindelijk op iemand anders durf te vertrouwen, deze persoon zulk slecht werk levert? De expert die ik had ingehuurd had dit moeten voorzien en moeten voorkomen. Een paar antwoorden verder kwam ik uit bij mijn gezin: deze website is ons basisinkomen. Dat wordt nu bedreigd.

 

Rustig

Aan het einde van het onderzoek naar alle mogelijke antwoorden werd het rustig. De storm, die enkele dagen geduurd had, was gaan liggen. Mijn bloed stroomde weer zoals het zou moeten stromen.

Vragen die gaan over waar je lichaam op reageert, waar je antenne op uitslaat, zijn als goede vrienden. Ik noem ze ‘Rake Vragen’. Dat is een vraag als ‘wat zou de boodschap zijn?’ of ‘als ik X besluit, wat wordt er dan sterker en wat wordt er dan zwakker?’ en ‘waar ben ik innerlijk als ik besluit om X te doen en is dat de meest krachtige plek?’ Dit soort vragen nemen je mee op reis en tijdens die reis verandert de wereld zoals je die waarneemt. Die veranderende waarnemingen hebben kostbare geschenken in zich. Voor mij was dit keer het grootste geschenk dat ik weer wist waarvoor ik wil werken: een ontspannen leven met mijn gezin. In alle afleiding van deadlines, geld en status was ik dat kwijtgeraakt.

 

Een last van mijn schouders

Toen ik durfde te denken ‘ik stop ermee en keer terug naar de oude website’, gebeurde er iets bijzonders: er viel een last van mijn schouders. Een last waarvan ik pas wist dat ik het droeg toen het er niet meer was. Ik kon ook weer vrij ademhalen. Alsof in één seconde mijn longcapaciteit verdubbeld was. En ik merkte dat ik rechterop ging zitten. Allemaal informatie die ik via de antenne die mijn lichaam is, opmerkte.

Jouw lichaam werkt ook zo. Of je het nu bewust bent of niet. Ook jouw lichaam is een antenne. Het is vrij gemakkelijk om daar gebruik van te maken. Het is namelijk volstrekt natuurlijk. Kinderen doen het. Dieren doen het. Wij als volwassenen mogen het niet meer van onszelf. Zodra het van jezelf mag, is het weer beschikbaar.

 

Meningen van anderen

In een half uur tijd was het geregeld. De oude website was weer in de lucht. Nog geen tien minuten daarna kwam de eerste bestelling binnen. De expert die ik had ingehuurd was boos: hij had veel tijd geïnvesteerd en nu nam ik zonder overleg zo’n grote beslissing. De second opiniondie ik een paar dagen eerder had gevraagd zei dat ik het kind met het badwater weggooide. De third opinion zei dat ik ongeduldig was, dat het normaal was om 2-3 weken geen goed functionerende website te hebben.

Eerlijk is eerlijk, ik raakte er weer even van in de war. Een complete interne dialoog inclusief rechtbank, maakte zich in mijn hoofd klaar voor de strijd. Tot ik me weer herinnerde hoe mijn antenne reageerde. Tegen vrij ademhalen is niets bestand. Daar vertrouw ik op.

Hetzelfde

Tijdens de ontwikkeling van de toolbox Rake Vragen had ik hetzelfde vertrouwen. Collega’s vroegen me soms wat ik toch aan het doen was. ‘Het zijn maar vragen’ zeiden ze dan. Ik volgde gewoon waar ik toe getrokken werd. Zo doe ik het altijd.

vertrouwen

6 Krachtige tips voor teams

6 Krachtige tips voor teams

 

6 Krachtige tips

voor

teams

 

tips voor teams

tips voor teams

tips voor teams

Congres krachtige teams bouwen

Voor het congres ‘krachtige teams bouwen’ van de Managersacademie, schreven Annelies Meijers en Siets Bakker dit artikel met tips voor teams. 

“Wat ons altijd zo verbaasd, is hoe bereid mensen zijn om heel hard te werken. Hoeveel mensen willen geven en hoe lang ze dit vol kunnen houden. Waren mensen maar niet zo bereid hard te werken, dan was het veel makkelijker om onhandige patronen te doorbreken.” Aan het woord zijn Annelies Meijers en Siets Bakker. Twee bevlogen vrouwen met een missie. “Wij willen het gedoe in organisaties flink verminderen. Niks mis met veel werken, maar hard werken, dat is vaak niet nodig. Dat kost meer dan het oplevert. En dat kan anders.” Annelies en Siets geven 6 krachtige tips voor teams.

 

Spelen met evenveel (lees: weinig) talent

“Mijn twee zoons van 11 en 9 jaar oud zitten beiden op voetbal. Ze spelen bij dezelfde vereniging. De teams waarin ze spelen hebben evenveel (lees: even weinig) talent. Het hele seizoen verloren ze meer dan dat ze wonnen. Maar wat was het verschil groot. In het team van de oudste werd er gemopperd op elkaar. De sfeer langs de lijn tussen de ouders was matig. Ik moest mijn zoon regelmatig motiveren om naar de training te gaan (de eerdere jaren was dat niet nodig).

In het team van de jongste was het andere koek. Daar hadden de jongens lol. Zelfs toen mijn zoon, de keeper, aan de verkeerde kant van de doelpaal stond en de tegenstander zo het winnende doelpunt kon scoren, werd er niet gemopperd. Langs de lijn hadden we het als ouders gezellig, het seizoen eindigde in een BBQ en als de trainer onverwacht moest overwerken, was er altijd iemand bereid om in te vallen.”

 

Ontwerpregels van succesvolle teams

Het verschil tussen het ene team en het andere team is hoe het systeem van het team gevormd is. Een systeem is een eenheid als geheel, en heeft andere eigenschappen dan de delen. Een goed team stijgt boven zichzelf uit, is meer dan de individuele delen. Een tweede kenmerk van een systeem is dat het altijd onderdeel is van een groter geheel. Zoals een voetbalteam onderdeel is van een vereniging. En een team in een organisatie, deel is van een afdeling, of een divisie.

Het derde kenmerk is dat je om erbij te horen niet fysiek aanwezig hoeft te zijn. Als de trainer van het team een avond moet overwerken, is hij niet fysiek aanwezig maar op een andere manier weer wel. Als een medewerker van een team met zwangerschapsverlof is, is ze er niet maar ze hoort er nog wel bij.

Nu komt de crux: er zijn een paar ‘regels’ in systemen. Als die regels gevolgd worden, kunnen systemen waanzinnig gave resultaten behalen. Je kunt dan lekker veel werken zonder moe te worden. Maar als die regels genegeerd worden, dan wordt het ploeteren. Gedoe. Hard werken. Het put je uit; en het teamresultaat behalen lijkt ver weg.

Krachtige teams volgen deze ontwerpregels van nature. Het is wat ze krachtig maakt.

Het goede nieuws is: de regels zijn niet moeilijk. En ze zijn niet nieuw. Je kent ze namelijk al; uit alle systemen waar je ooit toe behoort hebt en nog toebehoort. Je had er misschien alleen de woorden niet bij. Je wist het onbewust. Het bewust maken van deze regels geeft je de mogelijkheid er op te sturen bij jezelf maar ook bij het aansturen van je team.

 

Regel 1: klaar is klaar

Ooit is iets begonnen met een reden. Je hebt bijvoorbeeld een beroep gekozen omdat je daarmee iets wilt betekenen in de maatschappij. Zolang je gelooft dat je met je keuze daaraan bijdraagt, kun je het blijven doen. Of een team is opgericht om een bepaald probleem op te lossen, voor bijvoorbeeld een bepaalde doelgroep. Maar als het probleem niet meer bestaat of de doelgroep is heel klein geworden, dan is het team ‘klaar’.

“Toen ik aan mijn HBO scriptie begon, was ik heel ambitieus: ik wilde het hoogste cijfer van mijn jaar halen om zo de beste kansen te creëren op de baan die ik wilde hebben. Twee maanden voor de inleverdatum, kreeg ik de baan van mijn dromen. Al mijn motivatie om aan mijn scriptie te werken was verdwenen. Ik ging naar mijn begeleider en vroeg wat er nog nodig was om een 5,5 te halen.”

Met welke reden is jouw team ooit opgericht?

Als iets ‘klaar’ is, is het meest krachtige om het te beeindigen. Een functie, een product, een proces, een team, een doel, noem maar op. Het is allemaal ooit met een reden begonnen. Klaar is klaar. Het beeindigen van dat wat klaar is, is krachtig omdat alles wat er mee verbonden is, beschikbaar komt voor iets dat nu om inzet vraagt. Een andere functie, een ander product enzvoorts; kortom bij een duidelijke afronding ben je klaar voor een frisse nieuwe start.

Is jouw team ‘klaar’? Is de reden waarom het ooit is opgericht bereikt?

Eerste tip: kijk eens naar de actielijst van de werkoverleggen. Welke punten dragen direct bij aan de reden waarom het team is opgericht? En wat is afleiding? Of kijk nog eens naar de projectopdracht: passen de te behalen mijlpalen nog bij de opdracht? Of is de context volledig veranderd en kom je niet verder?

 

Regel 2: weet wie en wat bij het team hoort

“In een team met professionals in de zorg voelden medewerkers zich al jaren onveilig. Ik vroeg hen een tijdlijn te maken van de hoogte- en dieptepunten van afgelopen jaren. In de 18 voorgaande jaren waren er meerdere reorganisaties geweest. De reorganisatie van 10 jaar geleden, was speciaal: daar was een enorme ruzie geweest waardoor 1 medewerker ‘het veld had moeten ruimen’. De meeste teamleden (ook die nog maar kort in dienst waren) wisten op een bepaalde manier van dit voorval af,  zonder de feiten te kennen.  

Een van de teamleden vertelde vanaf haar allereerste teamoverleg, een onbestemd gevoel te hebben.  Anderen herkenden dat onmiddellijk: ‘dat gevoel had ik ook; er speelt hier iets maar ik weet niet wat’. De gebeurtenis hoorde bij het team. Doordat er niet over gesproken werd gaf het een gevoel van onveiligheid en werkte het machtsmisbruik in de hand. De oorsprong van  het probleem.”

Uitsluiten is een van de zwaarste straffen die wij mensen elkaar kunnen geven. De opvoednanny’s op tv leren de peuters om zich te gedragen door de kinderen uit te sluiten van het gezinsleven: op de trap blijven zitten tot je er weer bij mag horen. Een verblijf in een isoleercel is aan regels gebonden: mensen draaien door als ze te lang er niet bij mogen horen.

We zeiden het al: de grenzen van systemen gaan voorbij tijd en ruimte. Dus iemand die er niet is, kan hij nog wel bij een systeem horen. Iemand die bijvoorbeeld ontslagen is, maar van wie geen afscheid genomen is, hoort er op een bepaalde manier nog wel een beetje bij. Maar toch ook weer niet. Dat geeft dus veel gedoe. Gedoe dat zich meestal verstopt in symptomen. Symptomen als verloop, fraude of een hoog ziekteverzuim.

Wie horen er bij het team? En wie nog meer? En wat nog meer?

Bij het team hoort alles wat van het team is. Dus niet alleen de mensen maar ook de gebeurtenissen. Die grote fout die toen gemaakt is, die is ook onderdeel van het team. Het team is gevormd door die fout. Als je niet meer mag praten over die fout, of over een trauma, dan laat het zich zien in symptomen. Het gedoe. En omdat systemen voorbij de grenzen van tijd en ruimte gaan, voelden mensen, zeker ook de nieuwkomers, vaak aan dat er iets is. Het weten wát dat iets is, lucht meestal enorm op.

Tweede tip: vertel de nieuwkomers over de geschiedenis van het team. Vertel ze over wat er gebeurd is. De mooie én de pijnlijke gebeurtenissen.

 

Regel 3: laat ieder zijn eigen plek

In een systeem heeft iedereen zijn eigen plek. Als je de baas bent, heb je een soort van automatisch altijd een beetje meer gelijk. Alleen maar omdat je de baas bent! Best raar eigenlijk. Maar zo’n ordening is ook wel weer handig. Het geeft duidelijkheid en veiligheid om te weten waar je staat. Zo weet je wat jouw bewegingsruimte is.

“Ik was nog niet zo lang aan het werk. Net in de twintig. Ik werkte op de personeelsadministratie van een ziekenhuis. We werkten in een team van 12 vrouwen en hadden altijd de grootste pret met elkaar. Aan het einde van iedere maand, als de salarissen betaald waren, dronken we met elkaar een borrel en roddelden gezellig over het werk. Toen een van ons promotie kreeg en onze teamleider werd, zei ze ‘er verandert niets, ik blijf dezelfde’. Niets was minder waar. Het was ongemakkelijk om haar als onze teamleider op de borrel te hebben. Het duurde niet lang of deze traditie was ten einde.”

Wie zich niet aan zijn plek houdt of zijn plek niet kent, is een bron van gedoe. Binnen projectteams is rolverheldering een veelvoorkomend thema; hoe zorgen we er voor dat iedereen zich aan zijn rol houdt? Dat speelt zeker als er onduidelijkheid is tussen de opdrachtgever en projectleider; als ze weinig contact of weinig vertrouwen hebben. Vaak wordt dan een van de teamleden, meestal een adviseur, als het ware geroepen om de opdrachtgever te  informeren: ‘iemand moet het immers doen; het is in het belang van het project’. Andere teamleden en de projectleider hebben het gevoel dat dit teamlid te hoog van de toren blaast; ‘wat denkt hij wel niet; dat is zijn rol niet’.

Derde tip: zeggen medewerkers zich onveilig te voelen? Besteed aandacht aan het expliciet maken wat de ordening is, wie op welke plek staat.

Directies snappen vaak niet waarom reorganisaties zo spannend zijn voor medewerkers, zelfs al zijn de arbeidsvoorwaarden geborgd: ‘iedereen behoudt zijn baan’. Het niet weten wat je plek is, is pijnlijk. Het moeten werken vanuit een plek die niet de jouwe is, is zwaar. En misschien heb je zelf ooit een promotie gehad: was je eerst een van het team, die meeging shoppen, na je promotie werd dat ongemakkelijk. Een andere plek.

Soms worden er functies gecreëerd voor mensen. Of omgevormd. Omdat iemand beperkingen heeft of omdat iemand in het verleden zo veel betekend heeft, dat er in een reorganisatie een plek gecreeerd is. Als dit niet bijdraagt aan de reden van de oprichting van het team, is het heel erg moeilijk om hier succesvol in te zijn.

Is er voor iedereen in het team een passende plek?

Vierde tip: voelen mensen zich overbelast, over-verantwoordelijk? Onderzoek of zij “gewoon hard werken” of eigenlijk een plek innemen die niet van hen is.

 

Regel 4: neem net zo veel als je geeft

Heb je wel eens een te groot cadeau gehad? Naar he? De beste manier om een duurzame verbinding te maken, is door een gezonde uitwisseling te creëren. Een uitwisseling waarin je ongeveer evenveel neemt als dat je krijgt. Dat geven en nemen gaat natuurlijk niet één op één, maar meer een beetje ongeveer.

“Mijn schoonmoeder staat altijd voor iedereen klaar. Is er iemand ziek? Zij laat de hond uit. Gaat er iemand op vakantie? Zij zorgt voor de post en de planten. Maar van een bedankje wil ze niks weten. ‘Ach, het is niks’ zegt ze dan. Maar niemand stond voor hun klaar. Pas toen ze het bedankje kon beantwoorden met ‘graag gedaan hoor!’ ontstond er ruimte voor de buren en kennissen voor een wederdienst. En zo konden zij het onkruid wieden in de volkstuin toen mijn schoonvader in het ziekenhuis lag.”

In organisaties is de basis van de uitwisseling in het geven en nemen die van geld en tijd. De organisatie geeft geld aan de medewerker, de medewerker geeft tijd terug. Je hebt een contract voor een aantal uren per week waar een bedrag aan salaris bij hoort. Maar natuurlijk is die uitwisseling vele malen complexer, en subtieler. Wat te denken van eigenwaarde? Of talenten die iemand inbrengt, of persoonlijkheid? Of de gevolgen voor jouw collega’s als jij heel hard werkt en hen verwijt niets te doen?

Vergeet niet dat klanten, bewoners of clienten ook onderdeel zijn van die uitwisseling. Ook zij wisselen uit met de organisatie. En soms is de vraag wie er voor wie is, gerechtvaardigd. Zijn de klanten er voor de organisatie? Of is de organisatie er voor de klanten?

Wie of wat neemt te veel? Wie of wat geeft te veel?

Vijfde tip: onderzoek eens wat voor jou persoonlijk een essentieele voorwaarde is in de uitwisseling. Wat wil je per se kunnen geven en wat wil je per se kunnen nemen? Dit weten geeft je kracht, je kunt sturen op de kern van de verbinding.

 

Teamgedoe

Deze vier regels vormen de oorsprong van heel veel teamgedoe. Meestal is het een combinatie van de regels wat het gedoe veroorzaakt. De tips voor teams helpen om het op te lossen.

“Ik vroeg de coach van het voetbalteam van mijn oudste, waarom hij coach was geworden. Heel veel plezier leek hij er niet in te hebben. Hij vertelde dat hij uit onvrede over de begeleiding van zijn eigen zoon in het vorige seizoen, zijn verantwoordelijkheid wilde nemen. Zijn zoon had meer talent dan zichtbaar was geworden. Maar het was hem erg tegengevallen: hij had geen invloed gekregen op de samenstelling van het team. Hij vond dat er enkele jongens waren die niet het niveau hadden om in zijn team te spelen.

Toen ik hem vroeg hoe hij tot de opstelling gekomen was, zei hij dat hij eerst de beste spelers een plek had gegeven (waaronder zijn zoon) en toen de overige plekken onder de zwakkere spelers verdeelde.

Dit was zijn laatste seizoen als coach, zo vertelde hij. Hij had er veel meer in moeten stoppen dan hij verwacht had en was teleurgesteld in de andere ouders, waaronder mij, dat er zo weinig support was.”

Het mooie van dit teamgedoe is dat de problemen weliswaar door meerdere regels veroorzaakt kunnen worden, maar dat door een interventie op één van de regels álles verandert!

“Een van de laatste wedstrijden was de coach niet beschikbaar. Een andere vader nam waar. Hij veranderde de opstelling: de lange jongens in het midden, de snelle jongens vooraan en alerte jongens achterin. Ook deze wedstrijd werd verloren. Niet met 12-0 zoals de vorige keer, maar met 3-1. De sfeer op en naast het veld was goed, de jongens kwamen voor het eerst sinds lange tijd weer met opgeheven hoofd de kleedkamers uit.”

Zesde tip: begin met de allermakkelijkste, kleinste interventie die je kunt verzinnen. Kies er een waar je plezier aan beleeft, een waar het weer door begint te stromen.

“Waar wij als eerste naar kijken als we ‘gedoe’ in teams tegenkomen” zo sluiten Annelies en Siets af, “is naar de plekken die mensen innemen. In de loop der tijd veranderen plekken ongemerkt. Soms heeft een plek gewoon z’n bestemming bereikt, soms veranderen mensen, bijvoorbeeld door een opleiding of promotie, of soms verandert de waarde of simpelweg de context van het project of de organisatie veranderd.

We beginnen met zichtbaar maken wat de (dis)functionerende patronen zijn en gaan dan opnieuw ordenen. We kijken dan wat de handigste logica is. Is de ordening vooral gebaseerd op functieschaal? Of op ancienniteit? Of op, nou ja noem maar op; het gaat over het versterken van het systeem, het team als geheel. En dat is eigenlijk het meest waardevolle van ons werk: dat we door het delen van deze kennis en dit soort vaak kleine interventies, mensen kunnen laten stoppen met hard werken. Zodat ze kunnen beginnen met efficient werken. Als ze dat willen natuurlijk, haha.”

 

Stap 4 Zet je lichaam aan

Esther: “Op kantoor zit ik in een ruimte met drie collega’s en heb ik veel overleggen. Ik loop van afspraak naar afspraak. Door het thuiswerken zit ik eigenlijk de hele dag op een stoel, er is niks om naar toe te gaan. Ik kijk de hele dag naar een scherm, mijn ogen zijn aan het einde van de dag soms echt moe.”

Informatie uit de onderstroom komt in de vorm van fysieke reacties. Bijvoorbeeld in de vorm van een onderbuikgevoel, hartkloppingen bij een nieuw idee of een hoge adem als je iets zeggen wilt. Als je lichaam aanstaat dan kun je waarnemen wat er met jou gebeurt tijdens de meeting. Krijg je hartkloppingen als iemand iets zegt? Interessant! Waar reageer je op via hartkloppingen als signaal? Vaak is dat bijzonder relevante informatie die we helaas nauwelijks gebruiken omdat dit in de bovenstroom irrelevant is.

Vanuit de onderstroom vertellen die hartkloppingen je misschien wel dat het heel spannend is wat er staat te gebeuren. Je zou hardop kunnen benoemen dat het spannend is of de anderen vragen waar het spannend is. Als die hartkloppingen informatie uit het veld bevatten en je geeft het betekenis, dan verdwijnen de hartkloppingen als signaal. Raar? Ja. Voor je analytische brein wel, die heeft feiten en voorbeelden nodig als informatie. Raar of niet: de informatie de je nu hebt is rijker en relevanter geworden.

Esther zou hier gebruik van kunnen maken door, voor ze met iets nieuws begint, een korte bodyscan te doen. Een bodyscan is dat je in gedachten even checkt hoe met je lichaam gaat: hoe je op je stoel zit, of je het warm hebt of juist koud, voelen hoe je hart klopt of luisteren naar je ademhaling. Of door na iedere meeting even op te staan, een beetje rond te lopen en te stretchen. Alle vormen waarin je voelt hoe het met je lichaam gaat, zijn geschikt.

 

Ter afsluiting

Meer dan ooit lijkt het nodig om juist ook de informatie uit de onderstroom onderdeel te laten zijn van onze plannen en besluiten. De informatie uit de onderstroom komt namelijk voort uit hoe we onderling verbonden zijn, ook als we dat dagelijks op onze thuiswerkplekken niet direct zo ervaren. De vier stappen en de 6 krachtige de tips voor teams uit dit artikel bewijzen dat contact krijgen met de onderstroom, online net zo makkelijk kan als fysiek.

Ben je zelf teamcoach? Klik hier voor de podcast met Anne Jan de Witte uit de serie ‘Systemische teamcoach’ met nog meer tips voor teams.

coach

Teamcoach

heb je teamgedoe? Van het soort dat niet opgelost is met een dagje geinige oefeningetjes doen? Van het soort waar je echt last hebt van verstoppingen in de onderstroom?  Vraag Siets om de boel weer in beweging te brengen.

tips voor teams

Managementboek

Managementboek

Verbinding

brengt

flow

managementboek

managementboek

managementboek

Managementboek over Rake Vragen

Justin van Lopik van Managementboek.nl interviewde mij over wat Rake Vragen is. Of zijn.

Rake Vragen – breng beweging in situaties die vastzitten

Organisatieopstellingen zijn inmiddels vrij breed geaccepteerd: in bijna ieder leiderschapsprogramma is een blok met opstellingen of systemisch werk opgenomen, de kennisbron van opstellingen.

Siets Bakker, organisatieadviseur en ervaren opsteller, wil nog een stap verder gaan: dezelfde kennis op gebruiken op een manier die geen opstellingen vergt maar dagelijks door iedereen toe te passen is. Via het stellen van Rake vragen bijvoorbeeld.

 

De uitdaging van organisaties nu

De grootste complexiteit in organisaties van nu, zit in hoe je zorgt dat de juiste verbindingen gelegd worden. Flow ontstaat als de structuur, interactie en kwaliteit van de verbindingen kloppen. Met de juiste verbindingen, is alles mogelijk, alle informatie is bereikbaar, voor iedereen. Een opstelling maakt de verbindingen op verschillende lagen zichtbaar.

De kennis die nodig is om een opstelling goed te begeleiden, is ook op een heel andere manier te gebruiken: via vragen. Rake Vragen. Rake Vragen zijn vragen die je stelt om de kwaliteit van de verbindingen te onderzoeken. De aanname is dat als de kwaliteit van de verbindingen goed is, kennis, talent, middelen goed kunnen stromen. Er is niets dat in de weg staat. Als het goed kan stromen, dan ontstaan er geen problemen als verlies van productie, fraude of uitstroom. Want vaak zijn juist dit soort problemen symptomen van iets anders. Het zichtbare deel van het probleem is het symptoom, veroorzaakt door iets dat voorbij het zichtbare is. In de kwaliteit van de verbindingen.

Ik heb de afgelopen vijf jaar in de organisaties waar ik voor werk, uitgebreid onderzocht en getest wat voor vragen je dan kunt stellen. Ik heb experimenten gedaan met de vragen in de workshops die ik gaf. Alles wat ik daar ontdekt en gevormd heb, komt terug in het boek over Rake Vragen.

 

Wat zit er vast dat normaal gezien zou stromen?

Werken met Rake Vragen is eigenlijk heel eenvoudig en logisch. Het eerste wat ik me altijd afvraag is waar het vast zit. Wat zit er vast dat normaal gezien zou stromen? Ik stel me die vraag als ik het gevoel heb dat ik veel harder werk dan nodig is. Of als ik iets moet doen waar ik tegenop zie. Maar ik stel hem ook aan mijn opdrachtgevers, wanneer ze uitleggen waarom het niet lukt om hun resultaten te halen.

 

Waar hoort het bij?

Als een probleem een symptoom van iets is, dan gaat het niet meer om het symptoom zelf maar om waar het symptoom vandaan komt. De volgende vraag die ik vaak stel, hardop of aan mezelf, is waar het bij hoort. Ongewenst gedrag van een medewerker of collega, kan bij die persoon horen, maar ook bij de functie of bij het product dat hij maakt. Dat komt vaak voor wanneer een functie onvoldoende is meegegroeid met de veranderende omgeving of een product eigenlijk geen toegevoegde waarde meer heeft. Soms wordt iemand onbewust gestuurd door iets uit voorbij het zichtbare. Dan red je het niet met beter aanspreken alleen, of een coaching of een teamsessie. Want het gedrag hoort bij iets anders en zal dus opnieuw terugkomen.

Rake Vragen kun je zelf toepassen. Altijd. Je hebt er niemand voor nodig. Zodra je doorhebt hoe dat werkt, wordt alles wat je al wist, meer waard!

 

Justin van Lopik – managementboek.nl

managementboek

boek rake vragen

Voor als je niet van lezen houdt

Ik heb het boek geschreven voor mensen die niet van lezen houden: het oorspronkelijke manuscript was twee keer zo groot. Bestel het boek hier en krijg direct het eerste hoofdstuk als .pdf toegestuurd.

managementboek

Jezelf organiseren: zo doe ik dat

Jezelf organiseren: zo doe ik dat

 

Jezelf organiseren:

ik doe dat zo

 

jezelf organiseren

Kwaliteit van aanwezigheid

In het boek Rake Vragen heb ik de ‘kwaliteit van aanwezigheid’ en ‘jezelf organiseren’ geintroduceerd. Inmiddels zijn ze steeds meer ingeburgerd geraakt. Ik zie het regelmatig gebruikt worden door anderen op social media, hoe gaaf is dat! 

Moeiteloos

Jezelf organiseren is minstens net zo belangrijk als alle slimme doe-dingen, zoals vragen stellen of antwoorden geven. Jezelf organiseren betekent een context maken waarin je met elkaar iets kunt bereiken. Jezelf organiseren betekent ook goed voor jezelf zorgen, zodat je zó kunt werken dat het moeiteloos gaat. De yogajuf doet dat door te mediteren, de sportcoach doet het door het team een peptalk te geven, hoe ik dat doe lees je in deze blog.

 

Daar is die vraag weer

Ik zit tegenover haar, aan een net iets te krap tafeltje in een druk restaurant. ‘Het valt me toch niet mee hoor, dat ondernemerschap. Ik kan ervan leven maar opdrachten krijgen valt niet mee.’ zegt ze. Ik kijk haar aan en geloof onmiddellijk dat het haar niet meevalt. Haar ogen schieten heen en weer. Ze zit als een kleuter op de stoel te wippen. Ze heeft haar gevlochten, er steken overal plukken eruit. Ze draagt een flodderig bloesje met rose bloemetjes. ‘Ik word nauwelijks serieus genomen.’Ook dat kan ik me probleemloos voorstellen.

‘Welke vraag heb jij voor mij die dit probleem oplost?’ Ah, daar was ‘ie weer. De wereld in problemen en oplossingen. Met een verborgen veronderstelling dat als iets niet lukt, je dus zelf duidelijk iets niet goed doet. Ze kijkt me verwachtingsvol aan.

Vroeger zou ik nu enorm mijn best zijn gaan doen. Ik zou heel erg mijn best hebben gedaan om inderdaad die ene verlossende vraag te stellen. Als het zou lukken dan zou ik me ontzettend goed voelen. Als het me niet zou lukken dan zou ik een reden verzinnen waarom het niet aan mij lag. Ik zou haar vroeger héél graag hebben willen helpen. Haar verlossen van haar frustraties.

Nu doe ik dat niet meer, ik genoot even van het momentje dat ik met mezelf had. Dik tevreden dat ik niet in de hard-werken-want-dan-mag-je-er-zijn-modus schoot, die ik zo goed ken. Ik voelde hoe ontspannen ik was. Haar beroep op mij, was bíj mij, niet ín mij.

 

FF wachten!

Ik wachtte even. Ik heb namelijk geleerd dat wachten een fantastische kwaliteit heeft. In het wachten komt altijd vanzelf iets op gang. Alsof ik, door niets te doen, iets anders uitnodig om in beweging te komen. Dit soort wachten ziet er bij mij uit alsof ik heel hard nadenk. Dat doe ik expres want anders gaat de ander z’n vraag toelichten of erger nog: andere vragen stellen.

Tijdens het wachten heb ik een klein gesprekje met mezelf. Ik verken wat me verbaast, ik check altijd even of ik iets niet gehoord heb wat ik wel zou verwachten en ik vraag me af met welk deel van iemand ik in gesprek ben. Ik zoek ook even hoe mijn eigen achtergrond en systemen reageren op het onderwerp. Worden ze wakker of resoneert er niets?

 

Gesprek met mezelf

Wat een onverwacht probleem heeft ze, dacht ik bij mezelf. Ik zou niet verwacht hebben dat het haar moeite kost goede opdrachten te krijgen. Het wachten levert meestal ook dit soort gedachten op. Ik checkte waar de gedachte vandaan kwam. Had het iets met mij te maken? Nee, ik was op dat moment niet bezig met het thema acquisitie.

Ik checkte de gedachte met de feiten die ze eerder in het gesprek vertelde. In de 10 jaar dat ze ondernemer is heeft ze 4 hele grote opdrachten gehad. Bij opdrachtgevers waar je als ZZP-er niet gemakkelijk binnenkomt. Een van opdrachtgevers was een opleidingsinstituut, die zelf trainers opleidde. Ze had daar 6 jaar voor gewerkt. Dan ben je wel echt een vakvrouw, dacht ik bij mezelf, als je in die omgeving overeind kunt blijven. Eigenlijk geloof ik helemaal niet dat ze niet goed is in acquisitie. Ik denk eigenlijk dat ze precies weet wat ze moet doen.

Zo gaan die gesprekjes met mezelf altijd ongeveer. Ik ben volledig in verbinding. Eerst met mezelf, dan met de ander. En dan komt er eigenlijk altijd een impuls om iets te doen of te zeggen. Sommige impulsen wuif ik weg, die zijn te raar (maar soms komen ze terug, dan volg ik dat gewoon maar).

‘Ik geloof je helemaal niet’zei ik, ‘ik geloof helemaal niet dat jij niet goed bent in acquisitie. Je hebt juist een uitstekend trackrecord van mooie opdrachten. Ik zou niet weten welke vraag ik je zou kunnen stellen.’ Het was geen provocatie maar eerder een nuchtere constatering. ‘Als ik een opdrachtgever ben, dan wil ik de trainer in jou ontmoeten, niet de vrouw die nu tegenover me zit. Kam je haar, kleed je als een trainer en ga rechtop staan.’ Ze schrok een beetje. Dit was niet wat ze verwacht had.

 

Hoe het verder gaat maakt niet uit

Hoe het verder gaat? Dat maakt eigenlijk niet uit. Als je jezelf goed organiseert ben je in dat moment volledig aanwezig en verbonden. Als het moment voorbij is, laat je los wat niet van jou is zodat het 100% bij de ander kan blijven. Zo blijf jij zelf ook volledig beschikbaar voor wat bij jou hoort, en hoef je niets voor een ander te dragen.

jezelf organiseren

Universeel

Het maakt niet uit of je fysiek, op locatie bent of online: het is altijd belangrijk jezelf goed te organiseren. Daarom is het in alle workshops, trainingen en opleidingen een vast onderdeel geworden. In het Praktijk Programma Rake Vragen komt dit het meest uitgebreid aan bod, al direct vanaf de introductie.

Waarom je beter naar je lichaam moet luisteren als je hoofdpijn krijgt

Waarom je beter naar je lichaam moet luisteren als je hoofdpijn krijgt

 

Wat hoofdpijn

je kan vertellen

 

systemische symptomen

systemische symptomen

systemische symptomen

Mensen die het anders doen

De Intermediair In de Intermediair is een column van Hedwig Wiebes waarin zij schrijft over mensen die het anders doen. Die hun werk anders doen. Dit is de column die zij schreef over mij en Rake Vragen:

Krijg je op werk weleens uit het niets buik- of hoofdpijn? Als je dan meteen naar de paracetamol grijpt, pak je het volgens organisatieadviseur Siets Bakker verkeerd aan. ‘Je lichaam probeert je wat te vertellen: er is iets aan de hand.’

Voor Siets Bakker (45) is vertrouwen op de signalen die haar lichaam geeft inmiddels een tweede, of eigenlijk eerste natuur geworden. Als kind zag ze haar vader zo hard werken dat hij steeds nét de volgende vakantie haalde. Ze wist: zelf ging ze het anders aanpakken. Zelf zou ze zorgen dat ze het altijd goed had, dat ze plezier had in wat ze deed en hoogstens naar vakanties uitkeek omdat ze iets leuks ging doen – niet omdat ze het nodig had. Dat doet ze door zichzelf kritisch te bevragen: als ik dit doe, word ik daar dan blij van of niet? Als ik dat doe, merk ik dan dat er dan wat begint te stromen? Krijg ik dan nieuwe ideeën en reageren andere mensen ineens allemaal positief?

Bakker werkte onder meer als personeelsmanager in de bedrijfscatering en als leidinggevende bij een overheidsorganisatie. Haar inspirerende manier van tegen werk aankijken werkte zo goed voor haar, dat ze er inmiddels al tien jaar lang haar werk van heeft gemaakt als zelfstandig organisatieadviseur. Ze schreef er onlangs ook een boek over: Rake vragen – Breng beweging in situaties die vastzitten.

 

Instinctief vermogen

Je lichaam is in feite een soort antenne, legt Bakker uit. Iedereen heeft dit aangeboren mechanisme om te registreren dat er iets niet in orde is – of juist wel. In dit voorbeeld is de hoofdpijn een symptoom van iets groters, iets waar je over inzit en wat je oppikt zonder dat je het al te goed beseft. Dat naast dieren ook mensen over een sterk instinctief vermogen zitten is overigens niets zweverigs, en al lang door de wetenschap aangetoond.

Op zo’n hoofdpijnmoment kun je dus je instinct aanwenden om beter te snappen hoe de vork in de steel zit. Bakker: ‘Vraag jezelf bijvoorbeeld: wat gebeurt tijdens dit overleg waardoor ik hoofdpijn krijg? Worden er zaken achtergehouden? Wordt iemand buitengesloten, of is de persoon aan het woord niet degene die het daarover moet hebben? Op het moment dat je doorkrijgt wat er speelt, bijvoorbeeld dat een collega zit te doen alsof hij de baas is, voel je al een deel van de spanning in je lichaam verdwijnen.’

Dan kun je ervoor kiezen het bespreekbaar te maken, misschien tijdens de vergadering al, of later – in plaats van door te ploeteren en je te blijven ergeren aan de situatie. Wat eerst onzichtbaar en ongrijpbaar was, wordt dankzij het luisteren naar je intuïtie heel tastbaar. Ineens kun je er wat aan doen. Vaak helpt het al om simpelweg duidelijk te communiceren over datgene waar je niet blij van wordt.

 

Burn-out

Het is niet zo dat we geen moeite willen nemen, maar vaak zien we niet waar het misgaat, vervolgt de organisatieadviseur. ‘Dat zie je ook bij mensen die een burn-out hebben. Die zijn opgebrand: ze hebben zo hard geprobeerd iets te doen en steeds lukte dat niet. Maar hard proberen zit bijna altijd op het symptoomniveau, je pakt er zelden het echte probleem mee aan.’

Nu vergt het een dappere ziel om tijdens een overleg aan te geven dat je hoofdpijn krijgt van de manier waarop het gaat, maar je kunt het inzicht over wat er verkeerd gaat zeker later gebruiken, vervolgt Bakker. ‘Dus als je er dankzij je onderbuikgevoel achterkomt dat een collega zichzelf invloedrijker maakt dan hij is, kun je bijvoorbeeld vragen wat jullie leidinggevende eigenlijk van het plan vindt. Zo zet je die collega als vanzelf weer op zijn eigen stoel. Dat maakt zo’n verschil met rond blijven lopen met een naar gevoel waar je net niet de vinger op kan leggen.’

 

Geschreven door Hedwig Wiebes voor De Intermediair

systemische symptomen

gratis rake vragen

Neem kennis

Onderzoek of het waar is wat in dit artikel staat. Krijg meer kennis over systemische symptomen in de gratis kennismakingstraing. Je hoeft je alleen maar aan te melden. 

systemische symptomen

Uit de serie ‘mensen die het anders doen’ van De Intermediair 

In de Intermediair is een column van Hedwig Wiebes waarin zij schrijft over mensen die het anders doen. Die hun werk anders doen. Dit is de column die zij schreef over Siets Bakker en Rake Vragen:

Krijg je op werk weleens uit het niets buik- of hoofdpijn? Als je dan meteen naar de paracetamol grijpt, pak je het volgens organisatieadviseur Siets Bakker verkeerd aan. ‘Je lichaam probeert je wat te vertellen: er is iets aan de hand.’

Voor Siets Bakker (45) is vertrouwen op de signalen die haar lichaam geeft inmiddels een tweede, of eigenlijk eerste natuur geworden. Als kind zag ze haar vader zo hard werken dat hij steeds nét de volgende vakantie haalde. Ze wist: zelf ging ze het anders aanpakken. Zelf zou ze zorgen dat ze het altijd goed had, dat ze plezier had in wat ze deed en hoogstens naar vakanties uitkeek omdat ze iets leuks ging doen – niet omdat ze het nodig had. Dat doet ze door zichzelf kritisch te bevragen: als ik dit doe, word ik daar dan blij van of niet? Als ik dat doe, merk ik dan dat er dan wat begint te stromen? Krijg ik dan nieuwe ideeën en reageren andere mensen ineens allemaal positief?

Bakker werkte onder meer als personeelsmanager in de bedrijfscatering en als leidinggevende bij een overheidsorganisatie. Haar inspirerende manier van tegen werk aankijken werkte zo goed voor haar, dat ze er inmiddels al tien jaar lang haar werk van heeft gemaakt als zelfstandig organisatieadviseur. Ze schreef er onlangs ook een boek over: Rake vragen – Breng beweging in situaties die vastzitten.

Instinctief vermogen

Je lichaam is in feite een soort antenne, legt Bakker uit. Iedereen heeft dit aangeboren mechanisme om te registreren dat er iets niet in orde is – of juist wel. In dit voorbeeld is de hoofdpijn een symptoom van iets groters, iets waar je over inzit en wat je oppikt zonder dat je het al te goed beseft. Dat naast dieren ook mensen over een sterk instinctief vermogen zitten is overigens niets zweverigs, en al lang door de wetenschap aangetoond.

Op zo’n hoofdpijnmoment kun je dus je instinct aanwenden om beter te snappen hoe de vork in de steel zit. Bakker: ‘Vraag jezelf bijvoorbeeld: wat gebeurt tijdens dit overleg waardoor ik hoofdpijn krijg? Worden er zaken achtergehouden? Wordt iemand buitengesloten, of is de persoon aan het woord niet degene die het daarover moet hebben? Op het moment dat je doorkrijgt wat er speelt, bijvoorbeeld dat een collega zit te doen alsof hij de baas is, voel je al een deel van de spanning in je lichaam verdwijnen.’

Dan kun je ervoor kiezen het bespreekbaar te maken, misschien tijdens de vergadering al, of later – in plaats van door te ploeteren en je te blijven ergeren aan de situatie. Wat eerst onzichtbaar en ongrijpbaar was, wordt dankzij het luisteren naar je intuïtie heel tastbaar. Ineens kun je er wat aan doen. Vaak helpt het al om simpelweg duidelijk te communiceren over datgene waar je niet blij van wordt.

Burn-out

Het is niet zo dat we geen moeite willen nemen, maar vaak zien we niet waar het misgaat, vervolgt de organisatieadviseur. ‘Dat zie je ook bij mensen die een burn-out hebben. Die zijn opgebrand: ze hebben zo hard geprobeerd iets te doen en steeds lukte dat niet. Maar hard proberen zit bijna altijd op het symptoomniveau, je pakt er zelden het echte probleem mee aan.’

Nu vergt het een dappere ziel om tijdens een overleg aan te geven dat je hoofdpijn krijgt van de manier waarop het gaat, maar je kunt het inzicht over wat er verkeerd gaat zeker later gebruiken, vervolgt Bakker. ‘Dus als je er dankzij je onderbuikgevoel achterkomt dat een collega zichzelf invloedrijker maakt dan hij is, kun je bijvoorbeeld vragen wat jullie leidinggevende eigenlijk van het plan vindt. Zo zet je die collega als vanzelf weer op zijn eigen stoel. Dat maakt zo’n verschil met rond blijven lopen met een naar gevoel waar je net niet de vinger op kan leggen.’

Dit artikel is oorspronkelijk gepubliceerd op www.intermediair.nl

Een disclaimer is hier op z’n plaats: niet altijd beteken alle soorten hoofdpijn dat het systemische informatie is. Sommige soorten hoofdpijn hebben een andere oorsprong en vragen om andere interventies. 

Dé interventie op de onderstroom die altijd succes heeft

Dé interventie op de onderstroom die altijd succes heeft

De onderstroom

bereiken én

beïnvloeden

onderstroom bereiken met siets bakker

onderstroom bereiken met siets bakker

onderstroom

Het is veel makkelijker dan je denkt

Het klassieke begrippenkader, jargon en denkwijzen van systemisch werken is soms wat stroef maar de kennis is eigenlijk veel natuurlijker dan je denkt. En dus makkelijker dan je verwacht. Je zult veel herkennen, alsof je het weer herinnert.

Rake Vragen richten zich op die onderstroom. Dat doe je door Rake Vragen te stellen: vragen die zich richten op de onderstroom van de werkelijkheid, op de systeemlaag. Het directe effect is dat je meer resultaat haalt met minder inspanning. Want dat wat je doet, is precies het goede. Wat vastzat komt los en het proces gaat als vanzelf weer stromen.

 

Waarom iedere professional kennis moet hebben van systemen, bovenstroom en onderstroom

Kijk om je heen. Alles is met elkaar verbonden. Het feit dat jij dit artikel leest, is een gevolg van onze verbondenheid. Via welke weg dan ook. De verbindingen van nu zijn niet meer zo zichtbaar en controleerbaar als dat het in de tijd van Mintzberg was.

Informatie, contacten en ideeën stromen vrijelijk. Er is op de wereld een ongekende uitwisseling van energie en kennis gaande. Kennis van die verbindingen, hoe dat stroomt via onderstroom en bovenstroom en op welke manier je daarop kunt interveniëren, is onontbeerlijk in deze tijd.

 

Het verschil tussen de bovenstroom en de onderstroom

Systemen communiceren onder andere via symptomen. Via symptomen laten systemen merken hoe het met ze gaat. Als het goed gaat, is er flow, alles lijkt te lukken. Als het niet goed gaat, kosten zaken te veel moeite. De focus is verzwakt. Je bent aan het ploeteren.

Systemen laten ‘verstoppingingen’ zien in de vorm van symptomen en signalen. Het symptoom of signaal, ervaren we als een probleem. Maar eigenlijk is het een oplossing. Een oplossing op de laag van de onderstroom. Oplossingen op de bovenstroom helpen slechts tijdelijk, de bron blijft namelijk bestaan.

Het is te vergelijken met hout dat je wilt schilderen: je schuurt het oppervlak, je gebruikt kwasten van het beste materiaal en de verf is van de hoogste kwaliteit. Maar als het hout vanbinnen nat is, laat de verf toch weer los.

 

Hoe je weet dat oplossingen op de onderstroom nodig zijn

Iedereen heeft een aangeboren antenne voor wat wel en niet klopt. En heel vaak wordt de informatie uit je antenne, overschreven door cognitieve informatie. Met alleen cognitieve informatie, redt je het niet meer in deze tijd. Ook informatie van andere bronnen is nodig. En bruikbaar!

Met onze aangeboren antenne is het eigenlijk heel gemakkelijk om de onderstroom waar te nemen. Het is vaak meer een kwestie van de antenne ontdoen van alle bagage die je in je leven verzameld hebt. Het waarnemen van de onderstroom vraagt dat je bereid bent om alles te zien. Ook dat wat je niet wilt, waar je mogelijk last van gaat krijgen of wat tegengesteld lijkt aan wat je wilt bereiken.

Zodra je antenne je vertelt dat er meer aan de hand is, ook al weet je niet wat, kijk dan naar de onderstroom. Baat het niet, schaadt het niet! En wanneer je herhalingen ziet, ook dan is veel effectiever om op de onderstroom te interveniëren.

 

Interveniëren op de onderstroom

De makkelijkste manier om op de onderstroom te interveniëren is het stellen van vragen. Want een vraag stellen, dat kan altijd! Stel vragen om te verkennen wat er zich op de onderstroom afspeelt

Vragen die veel gesteld worden, zijn vragen als:

  • hoe denk je je doel te bereiken
  • Waarom is X op manier Y gegaan
  • Wat is je eerste stap?

Dit zijn stuk voor stuk goede vragen. Goede vragen die zich op de bovenstroom richten. Dat werkt heel goed. Het zijn goede vragen als ze een probleem oplossen dat niet ergens in de onderstroom, een oplossing voor is. Want dan lossen deze vragen slechts een symptoom op. En als je een symptoom oplost, dan krijg je van het systeem gewoon een nieuw symptoom terug. De verf laat los.

Stel vragen die zich richten zich op de onderstroom, Rake Vragen. Dit soort vragen richt zich op de onderstroom. Een uitgangspunt bij Rake Vragen, dat de huidige situatie de best mogelijke oplossing is. De huidige situatie is het best mogelijke antwoord op problemen van eerder. Omdat je in de toekomst iets anders wilt, gebruik je Rake Vragen om te ontdekken wat er zich in de onderstroom afspeelt.

Waar zet jij op in als je vragen stelt? Over welk soort vragen ben je heel tevreden? Houd deze vragen vooral! Verander ze niet. Ze zijn de optelsom van alles wat je tot dusver geleerd hebt. En voeg deze kennis van de Rake Vragen toe.

Voorbeelden van Rake Vragen:

  • Voor wat is de huidige situatie de bést mogelijke oplossing?
  • Wat wordt er niet gezien?
  • Waar moet de toestemming voor het nieuwe vandaan komen?
Rake Vragen app

Schud die vragen!

in de Rake Vragen app vind je 50 Rake Vragen, toelichting op de vragen, video’s met tips hoe je de vragen kunt gebruiken en nog veel meer. Scan de QR code of klik op je store om de app te kopen.

Rake Vragen app in appStore
Rake Vragen app Play Store
Rake Vragen app

onderstroom bereiken met siets bakker

10 jaar op reis

10 jaar op reis

10 Jaar op reis

10 jaar

10 jaar

10 jaar op reis

Kijken en zien

Deze bericht heb ik oorspronkelijk LinkedIn geplaatst.

10 jaar op reis

Twee foto’s. Links mijn eerste portretfoto als ondernemer. Vandaag is het precies 10 jaar geleden dat ik durfde om ondernemer te worden. Durfde om ontrouw te zijn aan veel van wat ik ooit geleerd had.

 

Ik kijk naar de foto en hoor mezelf bijna denken: hoe doe ik het goed? Je ziet de spanning op mijn gezicht.

De foto rechts is recent genomen. Ik kijk naar de foto en zie mezelf zoals ik me nu voel.

 

Twee foto’s. De reis is zichtbaar. Ik laat mezelf zien en horen. Ik durf anders te zijn, mijn stem te laten horen en anderen uit te nodigen hetzelfde te doen. Zelfs nu de schaduwzijdes zichtbaar worden in bewegingen die niets met uitnodigen te maken hebben. In het klein en in het groot.

 

Ik

neem

mijn

plek.

 

Wat zie jij als je jouw begin en vandaag naast elkaar plaatst?

Welke 4-5 woorden zijn voor jou raak?

Kijk ook naar jezelf. En zie je zelf. Stuur me jouw woorden, je krijgt altijd bericht terug.

Siets Bakker

Reis met me mee

Ik nodig je uit om met mij mee op reis te gaan. Met behulp van Rake Vragen. In vorm van online leermodules, persoonlijke coaching, werkcolleges en de exclusieve masterclasses. De route heet ‘Praktijk Programma Rake Vragen’

Hoe je analytische brein werkt

Hoe je analytische brein werkt

Like, deel en abonneer!

YouTube strijdt samen met Google om de nummer 1 positie als zoekkanaal. Je helpt me dus enorm met de vindbaarheid van Rake Vragen als je de video liket (duimpje omhoog), deelt of je abonneert op mijn kanaal. Dankjewel alvast.

Directe link naar de video: https://youtu.be/6ju-KD4snQY

analytische brein

analytische brein

Rake Vragen app

Meer video’s!

Toen had ik de smaak te pakken. Ook in de Rake Vragen app zitten video’s. Met tips over hoe je app kunt gebruiken. En als ja je registreert, krijg je ook nog eens 5 instructievideo’s met achtergronden over Rake Vragen.

Rake Vragen app in appStore
Rake Vragen app Play Store
Rake Vragen app
Mail van mijn vader

Mail van mijn vader

 

Een mail

van

mijn vader

mail van mijn vader

mail van mijn vader

mail van mijn vader

Bijzonder

Misschien is het voor jou heel gewoon maar voor mij is het bijzonder: om een mail van mijn vader te krijgen. Ik plaatste er onderstaande post over op LinkedIn. Ik was niet de enige die het bijzonder vond: de post is meer dan 20.000 keer bekeken en krijgt 2 jaar later nog steeds reacties.

Vandaag kreeg ik een e-mail van mijn vader. Mijn vader is de jongste van 11 kinderen. Binnenkort wordt hij 70 jaar. Hij is opgegroeid in een arm boerengezin. Om zijn honger te stillen ging hij uit eigen beweging op zesjarige leeftijd de schillenboer helpen. Wat hij verdiende gaf hij aan zijn moeder. Hopelijk was er nu genoeg te eten voor iedereen, als jongste mocht hij pas als laatste zijn bord vullen. Veel tijd om naar school te gaan was er niet, de lagere school was in die tijd, in die omstandigheden, voldoende om volwassen te worden. Lezen en schrijven als luxe vaardigheden.

Ik ben de oudste van zijn vier dochters. Mensen zeiden wel eens ‘Nou je zult het wel zwaar hebben met vijf vrouwen in huis’. Mijn vader pakte dan zijn moment. Liet een stilte vallen. Een grote grijns. En zei dan ‘ik wor allineg mar roiker’ oftwel: ik word alleen maar rijker. In de mail stond: ‘Deze trotse vader zag dat je boek op de 3e plaats staat. Harstikken goed dat al je werk werkt.’ Lieve mensen, ik ben heel trots en blij dat het boek Rake Vragen op de 3e plaats bij managementboek.nl staat, droom stiekem van goud. Maar ik word vooral rijker door mails als die van mijn vader.

boek rake vragen

180 pagina’s

Zou ik bij het schrijven onbewust voor mijn vader geschreven hebben? Ik wilde namelijk per se een kort boek schrijven, in eenvoudige taal maar vól inhoud. Voor iedereen die niet leest, om welke reden dan ook. 

onderstroom online